Yusuf Ziya Ortaç Beş Hececiler Akımının En Üretken Sanatçısı

Yusuf Ziya Ortaç kimdir, eserleri nelerdir?

Yusuf Ziya Ortaç, Türk edebiyatında aruzun hakimiyetine son vererek hece ölçüsünü egemen kılan anlayış olan Beş Hececiler akımının önemli temsilcilerinden biridir.

Şair kimliği ile öne çıkmasına rağmen öykü, roman, tiyatro, biyografi ve anı gibi edebiyatını değişik türlerinde çok sayıda eser vermiştir. Beş Hececiler akımının en fazla eser veren yani en üretken sanatçısıdır. Birçok eseri edebiyatımızın klasikleri arasına girmiş olan Yusuf Ziya Ortaç Türk edebiyatının modern çizgilere kavuşmasında büyük emekler vermiştir.

Yusuf Ziya Ortaç’ın yaşamı

23 Nisan 1895’te doğdu.

Edebiyat öğretmeni olan Yusuf Ziya  Ortaç, bir çok okulda çalıştı. Eğitime ve öğretime büyük önem vermiştir.

Fikirlerinin gelişmesinde Ziya Gökalp’in büyük etkisi oldu. Hece ölçüsünü benimsemesinde ve seçtiği edebi anlayışta Ziya Gökalp’in büyük katkısı olmuştur.

1946- 1954 yılında Ordu milletvekili olarak parlamentoya seçildi.

11 Mart 1967’de İstanbul’da vefat etti.

Yusuf Ziya Ortaç’ın sanat anlayışı

Yusuf Ziya ilk şiirlerini Servetifünun dergisinde aruz ölçüsüyle yayımlamıştır. Bu şiirleri ile geniş bir okur kitlesi yakalasa da bu tarzı uzun süre sürdürmemiş ve hece ölçüsünde karar kılmıştır.

Önceleri aruz veznini kullanan Yusuf Ziya Ortaç, Ziya Gökalp’le tanıştıktan sonra Milli Edebiyat hareketine yönelmiş ve hece ölçüsünü benimsemiştir.

Hece ölçüsüyle Gecenin Hamamı başlıklı şiiri yazmış, bu şiirle büyük bir ün kazanmıştır.

Şiirlerinde aşk, doğa sevgisi gibi temaları ulusal ögelerle vermeye çalışan şair; dili, ölçüyü başarıyla kullanmıştır.

Orhan Seyfi’yle birlikte Akbaba adlı mizah dergisini çıkarmıştır. Bu dergi mizahi bir yayın olmasına rağmen siyasi ve edebi tartışmalara da yer vermiştir. Pek çok genç sanatçının ilk eserlerini verdiği bu yayın Yusuf Ziya Ortaç’ın adı ile özdeşleşmiştir.

Yusuf Ziya ayrıca yaşamının değişik dönemlerinde Şair, Aydabir, Heray gibi dergiler de çıkarmıştır. Ancak bu dergilerin hiçbirisi Akbaba dergisi gibi kalıcı ve uzun süreli olmamıştır.

Diken dergisinde Çimdik imzasıyla gülmece ve yergi yazıları yazmıştır.

Binnaz adlı oyunu, tiyatro tarihimizde heceyle yazılmış, başarılı ilk manzum piyes olarak kabul edilir.

Sarı Çizmeli Mehmet Ağa adlı fıkra kitabı toplumda o kadar sevilmiştir ki adı sanı bilinmeyen kişiler için “Sarı Çizmeli Mehmet Ağa” ifadesi kullanılmıştır. Bu ifade günümüzde de halk arasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bir edebi eserin bu tarzda deyim oluşturması son derece zordur ve eserin başarısı hakkında önemli bilgiler vermektedir.

Şiirlerinde çoğunlukla 8’li, 11’li, 13’lü ve 14’lü hece kalıplarını kullanmıştır.

Halk edebiyatından koşma, semai, türkü; divan edebiyatından mesnevi, şarkı; Batı edebiyatından sone, terza-rima ve serbest nazım şekillerini kullanmıştır.

Şiirlerinde yaşamın değişik manzaralarını sade bir dille işler.
Şiir ve gülmece yazılarının yanı sıra gezi, anı, roman, öykü ve oyunlar da yazmış olan sanatçının dili, oldukça yalın ve akıcıdır.

Göz Ucuyla Avrupa adlı eseri modern gezi yazısı tarzında yazılmıştır. Bu eserde Avrupa kültürü ile Türk kültürü mukayese edilmiş ve gezi yazısı öğretici bir tarzda kaleme alınmıştır.

Bizim Yokuş adlı eseri o dönemin gazetecilerini ve yazarlarını anlatır. Bu eserde dönemin pek çok önemli sanatçısı hakkında bilgiler verilir. Kitapta ayrıca basın-yayın dünyasının çeşitli sorunları da dile getirilmiştir.

Yusuf Ziya Ortaç’ın eserleri

Şiir

Akından Akına, Bir Rüzgar Esti, Yanardağ, Bir Selvi Gölgesi, Aşıklar Yolu, Kuş Cıvıltıları (Çocuk şiirleri)

Tiyatro

Binnaz, Nikahta Keramet, Kördüğüm, Latife

Gezi Yazısı

Göz Ucuyla Avrupa

Anı

Portreler, Bizim Yokuş

Fıkra

Beşik, Ocak, Sarı Çizmeli Mehmet Ağa, Gün Doğmadan, Şen Kitap

Roman

Kürkçü Dükkânı, Şeker Osman, Göç, Üç Katlı Ev

Biyografi

İsmet İnönü

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Biyografi Türü Hakkında Bilinmesi Gereken Her Şey

 

Ziya Osman Saba Yedi Meşale Grubunun En Başarılı Şairi

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir