Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Memduh Şevket Esendal Durum Öyküsünün Önemli Temsilcisi

Memduh Şevket Esendal’ın yaşamı, öykücülük anlayışı ve eserleri

Durum (kesit) öyküsünün Türk edebiyatındaki en önemli temsilcilerinden biri olan Memduh Şevket Esendal modern edebiyatımızın da kurucuları arasında yer alır.

Edebiyat tekniği ve konu seçimi bakımından en başarılı Türk öykücülerinden olup kendi üslubunu oluşturmuş ender sanatçılardan biridir.

Memduh Şevket Esendal’ın yaşamı

Yoksul bir ailenin çocuğu olarak 1883’te Çorlu’da doğmuş ve düzenli bir eğitim almamıştır. Kendi kendisini yetiştiren yazarlardan biridir. Fransızca, Arapça ve Farsçayı kendi imkanları ile öğrenen sanatçı Batı ve Doğu edebiyatlarını da ayrıntılı olarak incelemiştir.

Babasının ölümü üzerine ailesini geçindirmek için pek çok farklı işte çalışmış ve bu arada kendisini de yetiştirmeyi sürdürmüştür. Bir süre sonra memur olarak işe girmiş ve tüm kademeleri hızlı bir şekilde yükselerek büyükelçilik makamına kadar yükselmiştir.

Yaşamı boyunca devamlı aktif olarak siyasetle ilgilenmiş ve siyasi çalışmalarda bulunmuştur. Ancak siyasi görüşlerini edebi eserlerine yansıtmamış ve siyasi düşünceleri ile sanatçı kişiliğini ayırmayı bilmiştir. Birkaç dönem milletvekilliği de yapan yazar ömrünün son yıllarını sadece edebi çalışmalar yaparak geçirmiştir. Yazar 1952 yılında Ankara’da vefat etmiştir.

Memduh Şevket Esendal’ın sanat anlayışı

Türk öykücülüğünün çığır açan şahsiyetlerinden olan sanatçı, öykülerini farklı takma adlarla yayımlanmıştır. MŞ, MŞE, Mustafa Memduh, Mustafa Yalınkat, İstemoğlu gibi takma adlarla küçük hikâyeler yazmıştır.

İlk dönemlerde klasik tarzda eserler vermiştir. 1920’de Azerbaycan’da elçilik görevinde iken Anton Çehov’u tanır ve bundan sonra günlük hayattaki kısa kesitlerin anlatıldığı durum hikâyesi ya da Çehov tarzı hikâye olarak adlandırılan hikâyeler yazmaya başlar.

Sanatçının öykü ve romanlarının temel özelliği dil ve anlatım sadeliği, yerellik, canlılık, kısalık, yalınlık, içtenlik ve iyimserlik olarak özetlenebilir.

Hikâyelerini basit ve yalın bir dille yazar. Bir mülakatta “Edebiyatı bilmediğimden, marifetsizliğimden sade yazmışımdır.” diyerek marifetin “hayata uymayan bir şey” olduğunu söyler.

Eserlerinde konuşma dilini kullanır. En karmaşık meseleyi bile sadelikle anlatır.

Öyküyü gereksiz süslemelerden kurtaran sanatçı hayatı ve olayları objektif bir tarzla ele almış, adeta edebiyatsız edebiyat yapmıştır.

Romanlarında telgraf tekniğiyle yazılmış hissi uyandıran sanatçı, kısa ve etkili diyaloglara sürükleyici bir okuma serüvenine kapı açmıştır.

Olaya yük olarak kabul edilecek gereksiz tasvirler onun eserlerinde yer almaz.

Memduh Şevket Esendal’ın eserlerinin konusu

Orta halli insanların evlilik ve aile yaşantılarını, kadın erkek ilişkilerini kültür seviyelerine göre ele alır.

Hikâyelerindeki kişiler, çevre ve konular bizdendir. Türk’e ait olan her şeye derinden bağlılık duyar. Yer yer mizah unsurlarına da rastlanır.

Yaşadığı dönemin edebiyat ve sanat anlayışının dışında kendine özgü bir tarz geliştiren Esendal, işlediği konular ve ele aldığı insanlar açısından edebiyatımızda toplumsal gerçekliğin öncülerinden biri olabilmiştir. Ayaşlı ve Kiracıları romanıyla şöhret olan Esendal, kendisinden sonraki kuşakları etkileyen bir yazardır.

Çehov tarzı hikâyenin Türk edebiyatından tanınıp sevilmesinde ön ayak olan sanatçıdır.

Öykülerini günlük yaşayışın en sade en silik olayları üzerine kuran sanatçı bu yönüyle de Maupassant tarzı öyküden ayrılır.

Öykülerinin kahramanları aynı dönemlerde eser veren Ömer Seyfettin’in aksine olağanüstü insanlar değil, her gün çevremizde gördüğünüz çeşitli sınıf ve tabakalardan insanlardır. Kısaca onun kahramanları “Sokaktaki insandır.”

Siyasetle çok hareketli olarak yakından ilgilenmesine rağmen eserlerinde ideolojik bir tutum görülmez.

Olay kahramanlarında yaşama sevinci ve umut göze çarpar.

Mehduh Şevket’ın hikayelerinde karamsarlık, ümitsizlik, acı, alaycılık yoktur. Ağır sosyal meseleleri dahi sert tenkitler yerine sabırlı ve ümitli bir ifadeyle hikâyeye aktarır. Bu yönüyle de Çehov’dan ayrılır. Küçük burjuva tipleri yobazlar, rahat ve sefahat düşkünü kadınlar, hoşnutsuz memurlar, sınıf atlamaya çalışan kasaba eşrafı eserlerinin karakterlerini temsil eder.

Hayatın bir “kesit”i ya da “an”ı üzerinde ayrıntılı çözümlemelerin yapıldığı modern öykücülüğümüzün kurucularındandır.

Birçok öykü ve roman yazan sanatçı Ayaşlı ve Kiracıları adlı romanı ile 1942 CHP Roman Ödülünü kazanmıştır. İki Kadın adlı öyküsü TRT’de televizyon filmi, Ayaşlı ve Kiracıları romanı ise TRT’de dizi film olarak yayınlanmıştır.

Memduh Şevket Esendal’in eserleri

Hikâye

Mendil Altında, Ev Ona Yakıştı, Temiz Sevgiler

Roman

Ayaşlı ve Kiracıları, Vassaf Bey, Miras, Otlakçı

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Zarf (Belirteç) Nedir, Görevleri Nelerdir, Kaça Ayrılır?

 

Deneme nedir, nasıl yazılır, temsilcileri kimlerdir?

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir