Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Gezi Yazısı Türü Nedir, Özellikleri Nelerdir, Temsilcileri Kimlerdir?

Gezi yazıları hakkında bilinmesi gereken temel özellikler

Bir yazarın, gezip gördüğü yerlerin doğal güzelliklerini; tarihi, coğrafi, ekonomik ve sosyal özelliklerini anlattığı yazılara gezi yazısı (seyahatname) denir. Gezi yazıları yazarın izlenimlerine dayanır. Gezi yazıları, gerçekleri yansıttığından belge niteliği taşır.

Bu tür yazılarda çoğu kez kronolojik zamanlı bir plan uygulanır.

Bu türde yazar, gördüğü her şeyi anlatmaz, okuyucunun ilgisini çekecek olanları anlatır. Bunlar arasında tabiat güzellikleri, halkın yaşayışı, gelenekleri, inançları, ekonomik durumu, kılık kıyafetleri, çalışma biçimleri, tarihî özellikleri ele alınır. Bu tür yazılarda uydurma düşüncelere yer verilmez. Okuyucuda gezip görme isteği uyandırılır.

Günümüz iletişim araçlarının gelişmesi, gezi yazılarının önemini eskisine göre azaltmıştır. Bugün bu tür yazılar daha çok insanların yerleştikleri yerleri ve o yerlerin değişik yaşayış biçimlerini tanıtmaktadır. Tarih, coğrafya, toplum bilimi (sosyoloji), hukuk vb. bilimlere kaynaklık eder ve zamanla değer kazanır.

Gezi yazarlığı ayrı bir ustalık gerektirir. Yazar, gezdiği yerlerin ilginç özelliklerini hemen fark edecek kıvrak bir zekâya ve kültür birikimine sahip olmalıdır.

Gezi yazılarında yazar, değişik anlatım tekniklerinden, betimleme, açıklama, öykülemeden yararlanır.

Gezi yazıları, yolculuk yapılan yer bakımından ikiye ayrılır:

Yurt içi gezi yazıları

Bir yazarın herhangi bir amaçla kendi ülkesinde yaptığı bir yolculuk sırasında gezip gördüğü yerleri ve edindiği izlenimleri anlattığı yazılardır. Reşat Nuri Güntekin’in Anadolu Notları bu türe örnektir.

Yurt dışı gezi yazıları

Bir yazarın yurt dışında yaptığı gezi ve incelemelerden edindiği izlenimleri anlattığı yazılardır. Falih Rıfkı Atay’ın Deniz Aşırı, Taymis Kıyıları, Tuna Kıyıları bu türe örnektir.

Gezi Yazılarının Edebiyatımızdaki Geçmişi

Edebiyatımızda XVI. yüzyılda Piri Reis’in “Kitab-ı Bahriye”si, Seydi Ali Reis’in “Mirat’ül Memalik”i, Evliya Çalabi’nin “Seyahatname”si, Katip Çelebi’nin “Cihannüma”sı akla gelen ilk eserlerdir.

XVII. yüzyılda Avrupa ile ilişkilerimiz gelişmeye başlayınca elçilik göreviyle yabancı ülkelere gidenler “Sefaretname” adı verilen eserler yazmışlardır. Bunlar arasında Yirmisekiz Mehmet Çelebi’nin “Sefaretname”si en ünlüsüdür.

Türk Edebiyatında Önemli Gezi Yazıları

Ahmet Mithat Efendi, Avrupa’da Bir Cevelan

Cenap Şahabettin, Hac Yolunda

Direktör Ali Bey, Seyahat Jurnali

Ahmet Haşim, Frankfurt Seyahatnamesi

 Falih Rıfkı Atay, Deniz Aşırı, Yolcu Defteri, Bizim Akdeniz, Tuna Kıyıları, Taymis Kıyıları

Yusuf Ziya Ortaç,  Göz Ucuyla Avrupa

İsmail Habib Sevük, Tuna’dan Batı’ya

Dünyada Ünlü Gezi Yazarları

Marco Polo (Venedikli)

İbni Batuta (Arap)

İlk Gezi Örneklerimiz

Seydi Ali Reis’in Miratül’l-Memalik

Babür Şah’ın Babürname

Evliya Çelebi’nin Seyahatname

 

Şu yazılarımız da ilginizi çekebilir

Yedi Meşaleciler Edebi Topluluğunun Özellikleri ve Temsilcileri

 

Bağlaç Nedir, Türleri Nelerdir, Hangi Görevde Kullanılır?

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir