Fıkra (Köşe Yazısı) Nedir, Hangi Konularda Yazılır, Temsilcileri Kimlerdir?

Fıkra (köşe yazısı) en önemli öğretici yazı türlerinden biridir

Gündemdeki olayları gazetelerde anlatan kısa ve etkili yazılara “fıkra” denir. Fıkralar güncel konularla alakalıdır ve geniş halk kitlelerine yönelik yazılır. Bu nedenle dil oldukça sadedir ve söz sanatları mümkün olduğu kadar az kullanılmaktadır.

Fıkra yazarı, istediği her konuyu derine inmeden, kanıtlamaya kalkışmadan, ilgi çekici ve canlı bir üslupla yazar.

Günümüzde de gerek basılı gazetelerde gerekse internet gazeteciliğinde fıkra türü önemli bir yer tutmaktadır.

Fıkra (köşe yazısı) türünün belirleyici özellikleri

Fıkralarda belgelere, kanıtlara yer verilmez. Bu yönüyle makaleden ayrılır. Çünkü makalede yazar görüşlerini ispatlamak zorundadır. Ancak fıkralarda belge sunma ve düşüncelerini kanıtlara dayandırma zorunluluğu yoktur.

Fıkralar gazete veya dergilerin belirli sütunlarında genel bir başlık altında günlük herhangi bir olayı bir görüş ya da düşünceye bağlayarak yorumlayan, ciddi ya da eğlenceli kısa yazılardır.

Daha çok alaylı bir dille, bazen eleştiri bazen sohbet havasında yazılır. Okuyucuyla konuşuyormuş gibi bir hava hâkimdir.

Açık, yalın ve akıcı bir dil kullanır. Yabancı kelimeler çok yer verilmez. Seçilen dil orta seviyede eğitim almış bir vatandaşın kolayca anlayabileceği düzeydedir.

Fıkra yazarları, okuyucunun ilgisini çekebilmek için kıvrak ve etkili bir dil kullanırlar. Okuru etkileyen bir dil örgüsü vardır.

Zor anlaşılan uzun cümlelerden kaçınan yazar, nükteli bir dil kullanabilir.

Güncel olduğu için kalıcılığı olmayan yazılardır. Ancak bazı yazarların fıkraları sonradan kitap haline getirilebilmektedir.

Fıkra yazarı gündemdeki her konu hakkında yazı yazabilir. Ancak fıkralarda daha çok toplumsal ve politik konuların işlendiğini de vurgulamak gerekir.

Bu tür yazıların diğer bir adı da köşe yazısıdır. Çünkü daha çok gazetelerin belli köşelerinde yazılırlar. Aynı köşede bir yazar tarafından her gün yazılabileceği gibi sadece haftanın belli günlerinde de yazılabilir.

Nükteli fıkralardan, kıssalardan, vecize ve atasözlerinden yararlanılır.

Fıkra yazarının, zengin bir kültür ve bilgi birikimi olmalıdır. Fıkraların konusu gündeme göre sürekli değiştiği için yazar söz konusu tüm farklı konularda bilgi sahibi olmalıdır. Eğer fıkra yazarı bir konuda yeteri kadar bilgi sahibi değilse belli araştırmalar yaparak yazısını oluşturur. Ancak fıkra yazarı yazısını araştırmalar sonucu yazılmış bir yazı gibi sunmaz. Bilgileri günlük konuşma dilinin olanakları çerçevesinde basitleştirerek aktarır.

Çoğunlukla dilin göndergesel işlevi kullanılır, bazen heyecana bağlı işlevi ile alıcıyı harekete geçirme işlevine de başvurulduğu görülür.

En çok açıklayıcı ve tartışmacı anlatım türlerinden yararlanılır. Yazar sık sık zıtlıklara yer vererek fikirlerini daha vurgulu biçimde aktarmaya çalışır. En yaygın başvurulan edebi sanat ise benzetmedir. Çünkü benzetme sanatı ile hem mizahi durumları aktarmak mümkündür hem de bu sanat herkesin kolayca çözebileceği bir edebi sanattır.

Türk edebiyatının en önemli fıkra yazarları

Edebiyatımızdaki ilk fıkralar Şinasi tarafından Tercüman-ı Ahval gazetesinde yazılmıştır. Namık Kemal Türk edebiyatının ilk fıkra yazarı kabul edilir. Ancak onun fıkraları teknik yönden oldukça zayıftır.

Fecri Ati döneminde Ahmet Haşim önemli bir fıkra yazarı olarak öne çıkmıştır. Ancak onun fıkraları daha çok sanatsal içeriklidir ve güncellikten uzaktır.

Türk edebiyatının ilk büyük fıkra yazarı Ahmet Rasim’dir. Ahmet Rasim fıkranın bağımsız bir tür olarak ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Gazetelerde “Kirpi” lakabı ile fıkra yazıları yazan Refik Halit Karay sayesinde fıkra ile mizah bir araya gelmiştir. Refik Halit Karay aynı zamanda eleştirel fıkra denilen türün de ilk örneklerini vermiştir.

Milli Edebiyat Döneminde Halide Edip Adıvar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Falih Rıfkı Atay önemli fıkra yazarları arasındadır. Yakup Kadri’nin fıkraları siyasi içerikli iken Falih Rıfkı Atay gezi yazısı ile fıkra türünü ilişkilendirmeye çalışmıştır.

Cumhuriyet döneminde ise Peyami Safa, Yusuf Ziya Ortaç, Hasan Ali Yücel, Yaşar Nabi Nayır, Burhan Felek, Haldun Taner, Ahmet Kabaklı, Oktay Akbal, Çetin Altan gibi sanatçılar fıkra türünde başarılı eserler vermişlerdir.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Edebiyatta Hümanizm Akımı Hakkında Bilinmesi Gereken Her Şey

 

Zeki Ömer Defne Kimdir, Eserleri Nelerdir, Nasıl Bir Sanat Anlayışına Sahiptir?

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir