Edip Cansever İkinci Yeni Şiirinin Önemli Temsilcilerindendir

Edip Cansever’in hayatı, sanatı ve eserleri hakkında ayrıntılı bilgiler 

Edip Cansever kendisine has bir söyleyişi ve imge dünyası olan seçkin şairlerden biridir. İkinci Yeni olarak bilinen şiir akımının en başarılı sanatçılarından biridir.

Edip Cansever İstanbul’da doğdu. 1976’dan sonra yalnızca şiirle uğraştı. İlk şiiri 1944’te İstanbul dergisinde yayımlandı.

Edip Cansever’in şiir anlayışı

İlk gençlik şiirlerini İkindi Üstü kitabında topladı. Bu şiirlerde varlıklı, her şeye yaşama sevinciyle bakan bir gencin avarelikleri, duyguları ön plandaydı.

1957’de yayımlanan Yerçekimli Karanfil ile kendisine özgü bir şiir evreni kurdu. İkinci Yeni akımının özgün örneklerini verdi. Bu eserde yer yer anlaşılması güç semboller kullandı. Bu eser hem yazıldığı dönemde hem de sonraki yıllarda büyük tartışmalara neden oldu.

İlk döneminde folklor unsurlarından yararlanmış, Garip şiirinin etkisinde kalmıştır; sanatçının, “Dirlik Düzenlik” adını taşıyan şiir kitabı Garip şiiri ile İkinci Yeni arasında bir yerde durur. Edip Cansever’in şiirinin temel özelliklerinden biri olan bireysellik ilk kez bu kitapta kendisini hissettirmiştir. Ona göre her şairin kendisine has bir duruşu ve dünyayı algılayış biçimi olmalıdır. Bu görüşü ise Dirlik Düzenlik eserinde bariz biçimde fark edilir.

İkinci Yeni’nin kuyumcu şairi olan sanatçı, 1957 yılında yayımladığı Yerçekimli Karanfil adlı şiir kitabıyla dil, üslup ve anlatım teknikleri bakımından ustalaşır ve İkinci Yeni çizgisine kayar.

Tabiat birey, birey-toplum ilişkisini irdeleyen sanatçı varoluşçuluk akımının etkisindedir.

Umutsuzlar Parkı şairin varoluşçu yönünün yansımasıdır. Zaten şairin eser verdiği dönemde varoluşçu düşünce akımı Türk edebiyatı üzerinde derin etkiler bırakmaktadır. Şair de bu etkilerden nasibini alır ve varoluşsal sorunlara eserlerinde yer verir.

Şiirlerinde bireyin yalnızlığı, umutsuzluğu ve bunların günlük hayatta yol açtığı travmaları konu etmiştir. Yaşadığı dünyanın geçiciliğini gören bir ruhun ürperişleri de şiirinde kendini hissettirir.

Duygularını düşüncelerini imgeler aracılığıyla yansıttığından anlaşılması güç şiirler yazmıştır.

İkinci Yeni anlayışının dışına çıkarak şiirde düz yazının olanaklarından yararlanmıştır.

Şiirde tiyatroya has diyaloglara yer vermiştir. Toplumsal sorunlara değinen şiirleri de vardır. Ancak toplumsal sorunları irdeleyişi sanatsal ve ironik bir bakış açısına sahiptir.

1950’den başlayarak varoluşculuk akımının etkisinde kişinin sınırlı, tekdüze dünya kargaşasındaki yerini sorgulayan ve düşünce yanı ağır basan şiirlere yönelmiş, sorgulayan ve düşünce yanı ağır basan şiirlere yönelmiştir.

Şiirinde zamanla sevinç yerini bunalıma, toplumsal dengesizlikleri eleştirme kaygısı yerini yıkıcı bir umutsuzluğa bıraktı.

Edip Cansever şiir anlayışını özetlerken “akılla oynamak” deyimini kullanır. Bu ifade onun karmaşık imge dünyasını tanımlamak için son derece uygun bir söz kalıbıdır.

Edip Cansever’in şiirlerinde yeni biçim arayışları

“Dize işlevini yitirdi” gerekçesiyle yeni arayışlara yöneldi. Şiirde tiyatrodan esinlenerek diyaloglar kullandı.

İkinci Yeni içindeki bazı şairler gibi anlamsızlığı savunmadı. Kapalı, anlaşılması güç, yine de anlamdan ayrılmayan bir şiire yöneldi. Çok farklı imgeler kullanırken bile düşünce ögesini göz ardı etmedi. 

Şiirinde düz yazı olanaklarını kullanmaktan da çekinmedi. Yalnız şiirleriyle değil tepkileri ve yaşama biçimiyle de kendisinden söz ettirdi.

Tragedyalar Edip Cansever’in dizenin işlevini yitirdiğini söylediği dönemin eseridir ve bu eseriyle nesrin olanaklarına doğru gider ve tasvire, diyaloglara, öyküye yer verir. 

Dramatik şiirde başarı göstermiş, toplumun katı kuralları içinde sıkışmış bireyin travmalarını özgün bir şekilde kaleme almıştır. 

Şiirlerinde çağına yabancılaşan insanın sıkıntılarını, bunalımını ve gelecekten duyduğu endişeyi anlatan Edip Cansever, Batı edebiyatından özellikle Nerde Antigone, Meduza, Phoneix adlı şiirlerinde de görüldüğü gibi Yunan mitolojisinden sıkça imge ödünçlemesi yapar.

Edip Cansever, Nokta adlı bir de dergi çıkartmıştır ve pek çok süreli yayında da eser yayımlamıştır.

Edip Cansever’in şiirleri

Şiirleri

İkindi üstü, Dirlik-Düzenlik, Yerçekimli Karanfil, Umutsuzlar Parkı, Petrol, Nerde Antigone, Tragedyalar, Çağrılmayan Yakup, Kirli Ağustos, Sonrası Kalır, Ben Ruhi Bey Nasılım, Sevda ile Sevgi, Şairin Seyir Defteri, Bezik Oynayan Kadınlar, İlkyaz Şikayetçileri, Oteller Kenti.

Düzyazı

Gül Dönüyor Avucunda, Şiiri Şiirle Ölçmek, Şiir Üzerine Yazılar, Söyleşi.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Nazım Hikmet ve sanat anlayışı üzerine detaylı bilgiler

 

Fazıl Hüsnü Dağlarca hayatı, sanatı ve eserleri hakkında her şey

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir