Edebiyatta Hümanizm Akımı Hakkında Bilinmesi Gereken Her Şey

Hümanizm kelimesinin sözlük anlamı

Hümanizm akımı adını “humanus” sözcüğünden alır. Bu kelime “insanlık” demektir. Hümanizm de “insanlığın değerlerini ve insanlık sevgisini esas alan akım” anlamına gelmektedir.

Hümanizmin ortaya çıkışı

Hümanizm akımı aslında Batı medeniyetinin parlayışının müjdecisidir. Çünkü Rönesans ve Reform hareketlerinden önce çıkarak Avrupa aydınlanmasının temelini oluşturmuştur.

14.yy.da İtalya ve Fransa’da ortaya çıkmıştır. Orta Çağ kilise ve devlet baskısına karşı çıkmıştır. Rönesans’ın temeli olarak görülür. Yunan ve Latin edebiyatı örnek alınmıştır.

Yunan ve Latin kaynaklarının esas alınmasının nedeni Hristiyan kilisesinin baskısını kırmak ve insanlık için yeni bir çıkış yolu bulmaktır.

Hümanizm akımının dayandığı temel felsefe

Temeli; “İnsanlar arasında dil, din, ırk farkı gözetmeksizin tüm insanları kardeş sayan” bir felsefî anlayışa dayanır. Bu anlayış günümüzde UNESCO gibi kurumların da temel felsefesi haline gelmiştir. Hatta dünyadaki pek çok ulus kendi içindeki toplumsal sistemini de bu ilkeler üzerine kurmaktadır.

 Hümanizm akımı 14 -16. yüzyılda Avrupa’nın geniş bir bölümünde etkili olmuştur. Yunan ve Latin kültürüne dönüş hareketidir. Bu dönüşün temelinde de, Orta Çağ zihniyetine, kilise ve devlet baskısına özgür düşüncenin gösterdiği tepki vardır.

Hümanizm akımının belirleyici özellikleri

Hristiyanlığın görüşlerine karşı çıkan Hümanist sanatçılar, eski Yunan ve Latin eserlerin büyük bir hayranlık duymuşlardır.

İnsana değer vermek esastır. İnsanı sevip onu yüceltme esas alınmıştır. İnsanlığın kendini yeniden buluşu, keşfedişidir.

“Tabiatı Allah yaratmıştır.” düşüncesi kabul edilmiştir. Tabiat tasvirlerinde gerçekliğe sadık kalmışlardır. Ancak doğayı anlatırken daha çok “doğanın uyumu, dengesi ve kusursuzluğu” üzerinde durmuşlardır.

Halka hitap etmekten uzaktır. Aristokrat bir kimliğe sahiptir. Zaten sanatçılar da halktan insanlar değildir ve birçoğu aristokrattır.

Sanatçılar Antik Çağ’ın konularını yeniden işlemiş olduklarından kendilerine ait eserler vermemişlerdir. Yapılan şey Antik Yunan ve Roma eserlerini yeniden okurla buluşturmaktır.

Üslup ve biçim özelliklerine önem verilmiştir. Sanatsal yetkinlik ve kusursuzluk en fazla önemsedikleri özelliklerin başında gelir.

Hümanizm akımı İtalya’da başlayarak İspanya, Fransa, İngiltere gibi ülkelerde Rönesans edebiyatı adı altında toplanan yapıtların temelini oluşturmuştur.

Hümanizm akımının temsilcileri

Dante, Petrarca, Boccacio, Rabelais, Montaigne, Ronsard gibi sanatçılar Dünya edebiyatının önemi hümanist sanatçılarıdır.

Türk edebiyatında hümanizm ancak Cumhuriyet Dönemi’nde etkili olmuştur. Nurullah Ataç, Sabahattin Eyüboğlu ve Vedat Günyol gibi deneme yazarları bu akımı savunmuşlardır.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Yusuf Atılgan Aylak Adam Romanının Yazarı Hakkında Her Şey

 

Hasan Ali Toptaş Türk Edebiyatının Postmodern Yazarlarından Biridir

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir