Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Deneme nedir, nasıl yazılır, temsilcileri kimlerdir?

Deneme türünün özellikleri ve önemli temsilcileri

Deneme son yüzyıllarda ortaya çıkan en etkili edebi türlerden biridir. Edebiyatın tüm alanları ile yakından ilişkili olan deneme türü Türk edebiyatında da en fazla rağbet edilen yazı biçimlerinden biri olmuştur.

İlk bakışta kolay gibi görünen deneme yazarlığı derin bir bilgi ve yetkin bir dil anlayışı gerektirdiği için aslında oldukça zordur.

Deneme nedir?

Bir yazarın herhangi bir konu üzerinde kesin bir yargıya varmadan, kişisel görüş ve düşüncelerini kendi kendine konuşuyormuşçasına, serbestçe ortaya koyduğu yazı türüdür.

Denemelerde daha çok hangi konular işlenir?

İnsanı ilgilendiren her şey denemenin konusu olabilir. Yani deneme için konu sınırlandırması yoktur. Ancak seçilen konunun okuyucunun ilgisini çekmesi denemenin okunabilmesi açısından önem taşır.

Toplumsal konulardan çok kişisel, soyut konulara iç hesaplaşmalara yer verir. Yani denemler dışa dönük eserler değildir ve daha çok yazarın iç alemini yansıtır.

Denemeye özgü özel bir konu alanı yoktur. Deneme daha çok edebiyat, sanat, kültür gibi soyut konularda yazılır.

Okuru farklı düşünmeye, araştırmaya yönelten yazılardır.

Denemenin ufuk açıcı bir özelliği vardır. Denemenin temel amacı okuyucuya okuma zevki vererek, okuyucuyu konu hakkında biraz olsun düşündürmektir.

Denemelerde edebiyat, sanat, gelenekler, hatta gülünç olaylar gibi değişik konular ele alınabilir. Ancak ele alınan tüm konuların yazarın bireysel bakış açısını yansıttığı unutulmamalıdır.

Denemelerde nasıl bir dil anlayışı tercih edilir?

Samimi bir üslupla yazılır, bir tür iç dökme gereksiniminden doğmuştur. Denemeci anlattığını içtenlikle, açık yüreklilikle anlatır, inandırıcılığı da belgelerden değil bu yönünden gelir.

Denemelerde öne sürülen düşünce ya da savı doğrulama, kanıtlama kaygısı yoktur. Denemeyi eleştiri ve makaleden ayıran en önemli yönü buradan gelir.

Denemeci konuşurken, yalın ve sade kelimeler kullanmalıdır. Konuşmalarında tekrara yer vermemelidir.

Gerçeği ve bilgiyi yaşantıya dönüştürmek denemeci için bir zorunluluktur. Bu yüzden denemeci dilin bütün inceliklerini bilmeli ve yaratıcı bir kimliğe sahip olmalıdır.

Denemeler tartışmacı, açıklayıcı, lirik anlatım olmak üzere birçok anlatım türünün ilk örneği sayılır.

Deneme ile sohbet farkı

Denemede yazar, kendi kendiyle konuşuyormuş gibidir. Bu yönüyle sohbete benzemesine karşın düşünceleri açıklayışı ve çözümlemelere girişiyle ondan ayrılır.

Sohbette ise yazar sanki karşısındaki okuyucu ile konuşuyormuş gibi yazar.

Yani denemede yazar kendisine hitap ederken sohbette okura seslenme vardır.

Ayrıca denemelerde daha çok bireysel yaşantılar anlatılırken sohbetin konusu insan ilişkileridir.

Deneme türünün dünya edebiyatındaki gelişimi

Deneme türünün dünyadaki ilk örneği 16. yüzyılda Fransız yazar Michel de Montaigne tarafından Essais (Denemeler) adıyla yazılmıştır. Thophile Gautier, Anatole France, Hippolyte Taine, diğer Fransız denemecilerdir.

İngiliz denemeci Sir Francis Bacon denemeleriyle türün gelişimine katkıda bulunmuştur.

Türk edebiyatında deneme türünün tarihi gelişimi

Edebiyatımızdaki deneme cumhuriyet döneminde ilk örneklerini Ahmet Haşim “Bize Göre” yazmıştır.

Deneme türünde eser veren en önemli isimler, Suut Kemal Yetkin, Nurullah Ataç, Mehmet Kaplan, Cemil Meriç, Selim İleri, Sabahattin Eyüboğlu ve Ahmet Hamdi Tanpınar’dır.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Sıfat Nedir, Türleri Nelerdir, Hangi Görevlerde Kullanılır?

 

Tarık Buğra Küçük Ağa Romanının Yazarı Kimdir, Eserleri Nelerdir?

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir