5 Soruda Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) Edebi Akımı Hakkında Her Şey

Egzistansiyalizm edebi akımı nedir, nasıl bir sanat anlayışına sahiptir, temsilcileri kimlerdir?

Egzistansiyalizm ya da Türkçe karşılığı ile Varoluşçuluk modern sanat anlayışlarını derinden etkileyen bir görüştür.

Diğer edebi akımların ortaya çıkışları ile edebiyat dünyasında etkilerini göstermeleri genellikle farklı tarihlerde olmuştur. Yani bir edebi akımının fikir olarak ortaya çıkması ile bu edebi anlayışa uygun eser verilmesi arasında belli bir zaman aralığı vardır. Oysaki Egzistansiyalizmde böyle bir durum yoktur. Çünkü akımın savunuculuğunu ve fikir öncülüğünü yapan kişiler bizzat yazarların kendileridir.

Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) edebiyat alanında olduğu gibi sinema, resim ve diğer sanat dallarını da etkisi altına almayı başarmıştır.,

Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) edebi akımı ne zaman ve nasıl ortaya çıkmıştır?

Bir felsefe sistemi olan akım, Fransa’da ortaya çıkmıştır. İlk olarak Alman düşünür Martin Heidegger tarafından 1927’de ortaya atılan akım, İkinci Dünya Savaşı yıllarında Fransız düşünür ve romancı Jean-Paul Sartre’ın benimsemesi ve edebiyata uygulaması ile dünyada tanınmıştır.

Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) edebi akımının savunduğu fikirler nelerdir?

Varoluşçulara göre, yazar yaşadığı çağda etkin biçimde rol almalı, toplumuna yön vermelidir. Tanıklık ettiği sorunlara duyarsız kalmak, sorumluluk almamak sanatçılıkla bağdaşmaz.

Egzistansiyalizm insanın varlığı ve özgürlüğü, tek gerçek olduğu halde onu saran dünyayı bir türlü anlayamamaktan doğan umutsuzlukla bezginlik içinde hayatı tatsız, saçma bulması görüşüyle hareket eder.

Egzistansiyalist edebiyat karamsar ve bunalım edebiyatıdır çünkü dünya saçma ve iğrenç, deniz soğuk ve kara sevgili kirli ve besinli bir yemek dolabıdır.

J.P. Sartre’ye göre egzistansiyalizm: “İnsan, bütün bir dünyadır; her yerde vardır, her yerde hareket halindedir. Her şeyden sorumludur. Ne yaparsam yapayım, onu yapan benim. Şimdiki durumumuz, bütünüyle düşüncelerimizin sonucudur.”

İnsanın kendi değerini kendisinin oluşturabileceğini, geleceğini yine kendisinın çizebileceğini savunan bir felsefe akımıdır.

Akıma göre varoluş özden önce gelir. Yani kişi önce dünyaya gelir, var olur sonra da kendi değerini kendisi yaratarak özünü benliğini ortaya koyar.

Egzistansiyalizme göre insan bütünüyle özgür olmalıdır.

Akımın sanatçıları Decartes’in “Düşünüyorum, öyleyse varım.” görüşüne karşıt olan “Var olduğum için düşünüyorum.” fikrini savunur.

Bu akımda, insanı insan yapan, onun kendi kararlarıdır. Önemli olan gerçek, herkesin üzerinde birleştiği objektif gerçek değil, kişisel gerçektir.

İnsanın önündeki olanaklar bütünü, öteki insanlarla ve nesnelerle ilişkilerinden oluştuğundan varoluş, her zaman bir “dünyada var olma”dır.

Bir başka deyişle insan, her zaman seçimini sınırlayan ve koşullandıran somut tarihsel bir durum içindedir.

İnsanın özgürlüğü son derece önemlidir. Zaten insan, özgür olmaya mahkumdur.

Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) akımı toplumda ters giden şeyler söz konusu ise muhalif bir tavır takınır. Hatta bazen çok sert toplumsal tavırlara öncülük edebilir. Ancak Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) kesinlikle siyasi bir hareket olmayıp “muhalif bir sanat anlayışı” olarak değerlendirilebilir.

Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) akımının dil ve sanat anlayışı nasıldır?

Egzistansiyalistler, edebiyatta üslupçuluğa; parlak, göz kamaştırıcı cümlelere karşıdırlar. Ancak bu durum onların edebi sanatlardan uzak durdukları anlamına gelmez. Aksine onlar sanatlı bir dil ile halk dilini ustaca birleştirmeyi başarmışlardır.

Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) sanatçılar modern nazım şekillerini kullandıkları gibi geleneksel biçimlere de yer vermeyi uygun görmüşlerdir.

Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) akımının temsilcileri kimlerdir?

Dünya edebiyatında Egzistansiyalizmin (varoluşçuluk) temsilcileri

Jean Paul Sartre, Albert Camus, Andre Gide, Friedrich Nietzsche.

Türk edebiyatında Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) temsilcileri

Türk edebiyatında Garipçiler, İkinci Yeniciler ve Maviciler gibi pek çok edebi anlayışın temsilcisi Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) akımının etkisinde kalmıştır.

Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) akımının bakış açısını kısmen benimseyerek eser veren sanatçılar ise şunlardır:

Orhan Veli, Melih Cevdet Anday, Oktay Rıfat Horozcu, ilhan Berk, Attila İlhan, Ülkü Tamer, Turgut Uyar, Cahit Zarifoğlu…

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

10 Maddede Geleneksel Türk Tiyatrosunun Genel Özellikleri

 

Sadri Ertem Çıkrıklar Durunca Kitabının Yazarı Kimdir?

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir