Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

20 Maddede Cumhuriyet Dönemi Edebiyatının Genel Özellikleri

Cumhuriyet dönemimin belirleyici özellikleri

Milli edebiyat döneminde temelleri atılan ancak Kurtuluş Savaşından sonra sistemli biçimde ortaya çıkan edebi anlayıştır. Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı tüm edebiyat tarihi içinde en fazla yeniliğin yapıldığı dönemdir. Çünkü bu dönemde Türk toplumu ciddi sosyal ve siyasal dönüşümler yaşamıştır.

Cumhuriyet’in ilanıyla yeni Türkiye Cumhuriyeti hızlı bir değişim yaşama başladı. Bu değişiklikler şöyle özetlenebilir:

Hilafetin kaldırılması ve laik sisteme dayalı bir yönetim anlayışının benimsenmesi

  • Medeni Kanununun kabulü
  • Kadınlara seçme seçilme hakkının verilmesi
  • Tekke ve zaviyelerin kapatılması
  • Kılık kıyafet yasasının çıkarılması
  • Batı medeniyeti ile yakın temas kurulması

Burada ifade edilen değişiklikler büyük toplumsal değişimlerin yaşanmasını sağlamış ve edebiyat üzerinde de köklü değişikliklerin olmasına zemin hazırlamıştır.

Bu yazımızda Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı olarak adlandırılan dönemin en belirleyici 20 özelliğini sizlerle paylaşacağız.

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatının temel özellikleri

  1. Bu dönemde, şiirde ve düz yazıda millileşme hareketi sayesinde yaşam koşullarımızı yansıtan yerli bir edebiyat oluşmuştur. Edebiyatın konusu İstanbul yaşamı ile sınırlı kalmamış ve ilk defa Anadolu bütün boyutları ile edebiyatın malzemesi haline gelmiştir.
  2. Cumhuriyet Dönemi şairlerinin üzerinde birleştikleri nokta; günlük konuşma dilinin zengin duygu dünyalarını ifade edecek bir yazı dili hâline getirilmesidir. Sanatçılar bunda da başarılı olmuşlardır. Bu dönemde dilde sadeleşme çalışmaları hız kazanarak başarıya ulaşmıştır.
  3. Yazarlar ve şairler toplumsal konuları işlemişlerdir. Önceleri bireysel olan yaklaşımlar, yerini giderek sosyal dokulu konulara bırakmıştır. Ancak bu dönemde bireysel veya mistik konuları işleyen sanatçılar da vardır.
  4. Yazarlarımız genç cumhuriyetin dayandığı ilkeleri bir anlayış birliğiyle halkımıza taşımıştır. Cumhuriyet rejimimin ilkelerini halka benimsetmek pek çok sanatçının ortak hedefi olmuştur.
  5. Kurtuluş Savaşının meşruluğunu ve haklılığını ifade eden pek çok edebi eser kaleme alınmıştır.
  6. Bu dönem edebiyatı, eski edebiyat anlayışının terk edilmesiyle ortaya çıkan Tanzimat, Servetifünun, Fecriati ve Milli Edebiyat adları etrafında teşekkül eden anlayışlar zemini üzerinde şekillenmiştir. Cumhuriyet dönemi aslında amaç ve üslup bakımından Milli edebiyat döneminin devamı niteliğindedir.
  7. Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı’nın ilk dönemlerinde verilen eserlerde değişen sosyal, kültürel ve siyasi çevrenin izleri görülmektedir.
  8. Aruz ölçüsü bireysel birkaç çabanın dışında bırakılmış, hece ölçüsü yerli bir şiir ölçüsü olarak kullanılmıştır.
  9. Sanatçılar toplumun her kesiminden gelmiş şahsiyetler olmasından dolayı konu yelpazesi oldukça genişlemiş, mekanlarda farklılıklar ortaya çıkarılmış, Anadolu daha çok ele alınmıştır.
  10. Bu dönemde roman, hikâye, tiyatro, gezi ve hatırat türlerinde bir sadeleşme, kültür varlıklarımızdan yararlanma göze çarpar.
  11. Sanatçılar, memleket edebiyatı zevkiyle Batı’dan gelme anlatım biçimlerini başarılı bir biçimde kullanılır.
  12. Psikoloji ve psikiyatri alanında gerçekleşen bilimsel çalışmalarla Batı dünyasında ortaya çıkan ve bireyin bunalımını esas alan edebî hareketlerden etkilendikleri görülür.
  13. Özellikle Batı’da ortaya çıkan varoluşçuluk ve gerçeküstücülük akımlarının etkileri eserlere yansır.
  14. Cumhuriyet Dönemi yazarları eserlerinde; aşk, kadın, doğa, sevgi, gurbet, ölüm, Atatürk inkılapları, Anadolu ve köy sorunları, Millî Mücadele ruhu, Batı uygarlığından yararlanma yöntemleri, kalkınma 
    gibi konulara yer vermişlerdir.
  15. Bu dönemde dünyaya açılma ve çağdaşlığı yakalama çabaları edebiyatta da kendini hissettirmiş, dünya edebiyatı daha yakından takip edilmiştir.
  16. Dönemin sonuna doğru özgür şiir hareketi başlamış ve gelişmiştir.
  17. Cumhuriyet döneminde aynı zaman dilimi içinde birbirine tamamen zıt fikirlere sahip edebî anlayışlar bir arada görülmüştür.
  18. Cumhuriyet Döneminde de daha önceki edebiyat dönemlerinde olduğu gibi çok sayıda dergi, kültür ve sanat hayatımızın gelişmesine katkıda bulunur.
  19. Sanatçılar, edebî anlayışlarına göre dergiler çıkarıp gruplar oluştururlar ya da sanat anlayışlarını bir “hareket” biçiminde açıklarlar.
  20. Cumhuriyet Dönemi’nde dilin yalınlaşması, özleşmesi çalışmaları hızlanmış, sürüp gelen dil tartışmaları, Türk Dil Kurumunun kurulmasıyla bilimsel bir zemine oturtulmuştur.

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Varlık Gösteren Edebi Topluluklar

Yedi Meşaleciler

Hisarcılar

Garipçiler

İkinci Yeniciler

Toplumsal Gerçekçi Akım

Saf Şiir Anlayışı

İslami Anlayışla Eser Veren Sanatçılar

Maviciler

Post-modernistler

Köyü ve Köylüyü Merkeze Alan Edebi Gelenek

Nev-Yunaniler

Mistikler

Varoluşçu Edebi Anlayış

Burada ifade edilenler dışında Milli edebiyat akımına mensup sanatçılar ile Beş Hececiler’in de bu dönemde eser vermeye devam ettiklerini belirtmek gerekir.

Cumhuriyet Döneminde Etkili Olan Edebi Akımlar

Cumhuriyet döneminin edebi eserlerinde yoğun olarak etkileri görülen edebi akımlar şunlardır.

Realizm

Romantizm

Sürrealizm

Parnasizm

Egzistansiyalizm

Bu dönemde Kübizm, Dadaizm, Empresyonizm ve Letrizm gibi akımlar ise sadece birkaç yazarın eserlerinde yüzeysel olarak rastlanan edebi anlayışlardır.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Köy Seyirlik Oyunlarının 10 Özelliği ile En Yaygın Türleri

 

Atabetül Hakayık Edip Ahmet Yükneki’nin Ölümsüz Eseri

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir