10 Maddede Geleneksel Türk Tiyatrosunun Genel Özellikleri

Geleneksel Türk Tiyatrosunun Tarihi Kaynakları

Orta Asya’da yaşayan Türk boylarının “sığır, yuğ, şölen” adı verilen törenlerde yaptığı gösteriler, geleneksel Türk tiyatrosunun ilk örnekleri sayılabilir. Bu törenlerin yönetmen ve oyuncuları “şaman, kam, baksı, oyun, ozan” adlı verilen, “din adamlığı, şairlik, doktorluk, büyücülük” gibi görevleri de üstlenen kişilerdir.

Zamanla kapsamı genişleyen bu dinsel törenler, geleneksel törenler hâline gelir. Ergenekon Destanı’nda yer alan Demir Dövme Töreni buna örnektir.

Türklerin İslamiyeti kabul etmesiyle oluşan yeni kültür, tiyatrodan uzak durmuş, buna karşın gölge oyunlarını cansız oldukları için hoşgörüyle karşılamıştır.

Geleneksel Türk Tiyatrosunun 10 Temel Özelliği

  1. Türkler; kültür, inanış ve yaşayışlarına uygun olarak geleneğe dayalı bir canlandırma sanatı geliştirmişlerdir. Geleneksel Türk tiyatrosu denen bu tiyatro anlayışı oluşmaya başladı.
  2. Türk edebiyatına Tanzimat Döneminde giren Batılı anlamdaki tiyatrodan önce karagöz, meddah, orta oyunu, köy seyirlik oyunları gibi geleneksel tiyatro türleri vardır.
  3. Bu oyunların ana unsuru güldürüdür. Güldürü, olayların komikliğinden çok sözcüklerin yanlış anlaşılmasına dayanır.
  4. Şarkı, dans, söz oyunları ve taklit geleneksel tiyatronun en önemli ögeleridir.
  5. Yazılı bir metne dayanmayıp doğaçlama olarak sahnelenir.
  6. Modern anlamda sahne, dekor, suflör ve kostüm yoktur. 
  7. Oyun kişileri tek boyutludur.
  8. Usta-çırak ilişkisine dayanır.
  9. Geleneksel Türk tiyatrolarında oyuncular geçimlerini tiyatro dışından bir alanla temin etmektedir.
  10. Geleneksel Türk tiyatrosunun yazılı kaynakları yoktur. Eserlerde kuşaktan kuşağa sözlü aktarım esastır.

Geleneksel Türk Tiyatrosundan Modern Tiyatroya Geçiş Çabaları

Bizde yazılan ilk tiyatro Şinasi’nin Şair Evlenmesi’dir. Tanzimat döneminde yazılan bu tiyatro bir töre tiyatrosudur. Görücü usülüyle yapılan evlilikleri eleştirir. Şair Evlenmesi, yazılan ilk tiyatro olmasına rağmen Namık Kemal’in Vatan Yahut Silistre adlı tiyatrosu daha önce oynanmıştır ve sahnelenen ilk tiyatromuz olarak adlandırılır.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Sadri Ertem Çıkrıklar Durunca Kitabının Yazarı Kimdir?

 

Milli Mücadele Dönemi Türk Edebiyatının Genel Özellikleri

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir