Ziya Paşa Yani Çelişkiler Şairi Hakkında Detaylı Bilgiler

Ziya Paşa kimdir, eserleri nelerdir?

Ziya Paşa şiir, anı ve mülakat türlerinde eser veren başarılı bir sanatçıdır. Namık Kemal ve Şinasi ile birlikte Tanzimat edebiyatının üç büyük öncüsünden biri kabul edilir.

Halk edebiyatı ile divan edebiyatı üzerine yazdığı makalelerdeki fikirleri tutarlı olmadığı için “çelişkiler şairi” lakabı kendisine uygun görülmüştür.

Ziya Paşa şair kimliği ile siyasetçi kimliğini buluşturabilen sanatçılardan biridir. Tüm hayatı mücadelelerle geçen sanatçı aynı zamanda başarılı bir gazetecidir.

Ziya Paşa’nın hayatı

İstanbul’da doğan şair, askeri okulu bitirmesine rağmen bu mesleği yapmadı. Önce katiplik yaptı, ardından saraya girerek yazı işlerinde çalıştı.

Arapça, Farsça ve Fransızcayı iyi derecede bilen şair hem doğu kültürünü hem de batı kültürünü yakından tanımıştır.

Gençlik döneminde Yeni Osmanlılar Cemiyet adlı örgüte katıldı. Bu örgütteki etkili çalışmalarından çekinen yöneticiler kendisini Kıbrıs ve Amasya gibi vilayetlere sürgün etti. Daha fazla dayanamayacağını anlayan Ziya Paşa, arkadaşı Namık Kemal ile birlikte Londra’ya kaçtı.

Londra’da bir süre Hürriyet gazetesini çıkardı. İstanbul’da eski hükümet devrilip baskı ortamı bitince yurda geri döndü. Dönemin eğitim bakanlığında müsteşar olarak çalışmaya başladı.

Ömrünün son zamanlarında vezirlik makamı ile ödüllendirildi. Önce Suriye’de daha sonra Adana’da bu görevi sürdürdü. Adana’da vezirlik görevini sürdürürken hayata veda etti.

Ziya Paşa’ya neden “çelişkiler şairi” denmiştir?

“Şiir ve İnşâ” makalesinde, halk şiirinin bizim gerçek şiirimiz olduğunu, yazı dilimizin halk dilini temel alması gerektiğini savunmasına rağmen divan edebiyatı geleneklerini sürdürmüştür.

“Harâbât” adlı eserinde ise divan edebiyatını överek önceki anlayışına tamamen ters fikirler ileri sürmüştür. Yani Ziya Paşa bir eserinde halk edebiyatını savunurken diğer eserinde divan edebiyatını övmüştür. Bu tutarsız çıkışlarından ötürü kendisine “çelişkiler şairi” lakabı verilmiştir.

Namık Kemal onun Harâbât adlı eserini eleştirmek maksadıyla Tahrib-i Harabat isimli eleştirisini yazmıştır.

Ziya Paşa’nın eserlerinin konusu

Fransız yazarlar Montesquieu, J.J Rousseau, Voltaire’nın devrimci düşüncelerinin etkisinde kalarak birçok makalesinde insan, yaşam, evren gibi konuların yanı sıra yolsuzluk, rüşvet, adaletsizlik gibi olumsuzlukları da işlemiştir.

Felsefî konuları işleyen, insan ve kainatın sırlarını çözmeye çalışan sanatçının özdeyiş niteliği kazanan birçok beyti vardır.

Sadrazam Ali Paşa’yı eleştirdiği “Zafername” Tanzimat döneminin en başarılı hiciv örneğidir.

Ziya Paşa’nın sanat anlayışı

Şiirlerini divan nazım biçimleriyle yazmış, ölçü olarak aruzu kullanmıştır. Hece ölçüsüyle yazdığı bir de türküsü vardır.

Bağdatlı Ruhi’ye nazire olarak yazdığı ve her beyiti bir atasözü niteliği kazanan Terkib-i Bent adlı yapıtında dönemin sosyal eleştirisini yapmıştır.

“Rüya” adlı eseri Türk edebiyatındaki ilk mülakat (görüşme) örneği kabul edilir.

Ziya Paşa aynı zamanda başarılı bir çevirmendir ve pek çok Batı klasiğini Türkçeye çevirmiştir.

Ziya Paşa’nın eserleri

Eş’ar-ı Ziya (şiir)

Ölümünden sonra basılan şiir kitabıdır.

Külliyat-ı Ziya (şiir)

Tüm şiirlerinin toplandığı eserdir.

Zafername (şiir)

Ali Paşa’yı över gibi görünüp şiddetli biçimde eleştirdiği hiciv eseridir. Kaside tarzında yazılmıştır.

Harabat (şiir-antoloji)

Geleneksel tarzda şiirlerin bir araya getirildiği bir eserdir.

Rüya (mülakat)

Aslında kurmaca bir metindir ve yazarın bir rüyasını konu edinir. Ancak eserdeki bazı bölümlerinde bulunan karşılıklı konuşma metinleri ilk mülakat örneği kabul edilir.

Veraset Mektupları (mektup)

Mısır’da sürgündeyken yazdığı mektuplardır.

Defter-i Amâl (anı)

Yazarın anılarını kaleme aldığı eserdir. Batılı tarzda yazılan ilk anı kitaplarından biridir.

Emile (roman-anı)

J.J. Rousseau’nun Emile adlı eseri yazar tarafından büyük değişikliklere uğratılarak okurla buluşturulmuştur. Yani yazar kitabın aslına sadık kalmamış adeta eseri yeniden yazmıştır.

Endülüs Tarihi (tarih)

Viardot adlı yazarın eserinin Türkçe çevirisidir.

Engizisyon Tarihi (tarih)

Cheruel adlı yazarın eserinin Türkçeye çevrilmesidir.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Cümle Türleri 4 Farklı Başlıkta Tüm Özellikler

 

Ruşen Eşref Ünaydın Diyorlar ki ve Atatürk’ü Özleyiş Kitaplarının Yazarı

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir