Zamir (Adıl) Türü Hakkında Ayrıntılı Bilgiler

Zamir nedir, kaça ayrılır, görevleri nelerdir?

Sözlü ve yazılı anlatımda çoğu kez aynı isimleri tekrarlamaktan çok, onların yerini tutan sözcükleri tercih ederiz. İşte ismin yerini tutan sözcük veya eklere zamir denir.

Zamirlerin Özellikleri

Durum eklerini alır.

İyelik eklerini alır.

Tamlama kurar.

Tek başına görev üstlenebilir.

Çoğul biçimleri vardır.

Anlamından çok görev yönü ağır basar.

Cümlede her tür öge olabilir.

Sözcük Durumundaki Zamirler

Kişi Zamirleri

Kişi adlarının yerine kullanılan “ben, sen o, biz, siz, onlar ve kendi” sözcükleridir.

Bu sözcükler tıpkı adlar gibi durum eki alır, tamlama kurar, cümlede her tür görevi üstlenir.

Örnek

Bizim bu konuda suçumuz yok.

Not

İkinci tekil kişi yerine, nezaket ve saygı için ikinci çoğul kişi kullanılabilir

Örnek

Sizin de isminizi öğrenebilir miyim? (Senin)

Not

Bazen böbürlenme, bazen de alçak gönüllülük için birinci çoğul kişi kullanırız

Örnek

Bizim bu konuda suçumuz yok.

Not

Ben ve sen kişi adılları “-e” durum ekini aldığında biçim değişikliğine uğrar.

Örnek

ben – e = bana

sen – e = sana

Not

“Kendi” sözcüğü (dönüşlülük adılı) de bir kişi adılıdır. Cümle içinde genelde pekiştirme görevinde kullanılır. Kişi adlarının bütün özelliklerini “kendi” sözcüğünde de görebiliriz.

Örnek

Adam adaylıktan kendisi ayrıldı.

İşaret Zamirleri

Cümlede işaret ettiği varlığın yerine kullanılan “bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki, öylesi, böylesi, diğeri, burası, şurası, orası vb.” sözcüklerdir.

Örnek

Şunun sesini biraz kısar mısın?

Not

İşaret zamirleri “ara” sözcüğüyle birleşerek yer bildiren işaret zamiri olur.

Örnek

“Buralar” “oralardan” güzeldir.

Not

İşaret sıfatları adlaşırsa işaret zamir olur.

Örnek

Bu çok çalışıyor.

Çözüm

Bu = zamir

Örnek

Bu öğrenci çok çalışıyor.

Çözüm

“Bu öğrenci” sıfat olmuş

Not

“O” ve “onlar” sözcükleri kişi adının yerini tutarsa kişi adılı, başka varlıkların yerini tutarsa gösterme adılı olur.

Örnek

Onunla az önce konuştum

Çözüm

Onunla = kişi adılı

Örnek

Onu masaya ben attım.

Çözüm

Onu = gösterme adılı

Belgisiz Zamirler

Yerine Kullanıldığı adları tam olarak değil de şöyle böyle karşılayan adıllardır.

Herkes, hiçbiri, hepsi, bazısı, birçoğu, biri, kimi, kimisi, birkaçı, falanı, filanı, falanca, birazı, pek çoğu, birtakımı, çoğu, başkası…

Örnek

Kimi senin gibi el olur gider.

Birkaçı içeri girdi.

Not

Hepsi, herkes, Şey her zaman belgisiz adıldır. Diğerleri ise kullanım yerine göre “belgisiz sıfat” ya da “belgisiz ad” olur.

Not

Belgisiz sıfatlar adlaşırsa belgisiz zamir olur.

Örnek

Kimileri, annelerini çileden çıkarır. ( belgisiz zamir)

Örnek

Kimi çocuklar annelerini çileden çıkarır. ( belgisiz sıfat)

Soru Zamirleri

Yerine geçtiği adı soru yoluyla belirten; adların yerini soru yoluyla tutan zamirlerdir.

Örnek

Ne okuyorsun bütün gün odana kapanıp?

Not

Soru zamirleri ad durum eklerini ve iyelik eklerini alırlar.

Örnek

Kimi beklediğini bilmiyorum.

Ek Biçimindeki Zamirler

İyelik Zamirleri

Eklendikleri adların kime (ben / sen / o / biz / siz / onlar) ait olduğunu bildiren eklerdir. İyelik ekleri aynı zamanda iyelik zamiridir.

Örnek

Annesi seni soruyor. (onun annesi)

Örnek

Evim çok güzel.( Benim evim)

İlgi Zamiri (-ki)

Bir belirtili ad tamlamasında tamlanan adın yerini tutan, onun yerine kullanılan “-ki”, ilgi zamiridir.

Örnek

Seninkini alabilir miyim?

Seninki yine ortalıkta geziyor. ( Senin arkadaşın)

Yapılarına Göre Zamirler

Basit Zamirler

Ben, sen, o, bu, şu, o, ne, birisi, hangisi, kaçı.

Örnek

Ben, bunu bilmiyordum.

Bileşik Zamirler

Birçoğu, birkaçı, birtakımı, hiçbiri

Örnek

Birkaçı bunu anlamadı.

Öbekleşmiş Zamirler

Öteki beriki, şu bu, şurdan burdan, herhangi biri, ne kadarı, falan filan…

Örnek

Şurdan burdan konuştuk.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Edebiyat ve Hukuk Makalesinin Yazarı Hüseyin Cahit Yalçın Kimdir?

 

7 Soruda Eleştiri (Tenkit) Türü Hakkında Bilinmesi Gereken Her Şey

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir