Taşlıcalı Yahya Yeniçeri Ocağının Yetiştirdiği En Büyük Şair

Taşlıcalı Yahya kimdir, eserleri nelerdir?

Taşlıcalı Yahya Osmanlının en görkemli döneminde yaşamış asker kökenli bir şairdir. Yeniçeri ocağında yetişen şair, askerle birlikte pek çok sefere katılmış ve saray içi kargaşalıklara yakından şahit olmuştur.

Taşlıcalı Yahya yaşadığı dönemde eserleri tüm toplum tarafından bilinen meşhur bir şair haline gelmiştir.

Taşlıcalı Yahya’nın yaşamı

Arnavutluk asıllı bir devşirmedir. Arnavutluk’tan bahsederken “sengistan” yani “taşlık ülke” ifadesini kullanmıştır. Bu sözünden dolayı insanlar ona “Taşlıcalı” lakabını takmıştır.

Arnavutluk’tan İstanbul’a getirilerek saray terbiyesi ile yetiştirilen bir devşirme çocuğudur.

Yeniçeri ocağında asker olarak eğitim almaya başladı. Ancak daha sonra ocağın katibi oldu. Dildeki yeteneği fark edilince devrin şair meclislerine çağrıldı. Kısa bir süre sonra Kanuni Sultan Süleyman’ın huzuruna çıkacak kadar kendisini kanıtladı. Şöhret basamaklarını hızlı bir şekilde tırmanarak pek çok kişiye nasip olmayacak şekilde genç yaşta ünlü bir şahıs haline geldi.

İran seferi sırasında Fuzuli ile tanıştığı ve onu İstanbul’a davet ettiği söylenmektedir. Fuzuli’nin bu daveti reddettiği ve ömrünün sonunda ise verdiği ret cevabından ötürü pişman olduğu rivayet edilmektedir.

Kanuni’nin oğlu Şehzade Mustafa’yı idam etmesinden çok etkilendi. Çünkü Şehzade Mustafa ile çok yakın arkadaştı. Bu ölüm olayını bir mersiye yazarak dile getirdi. Bu şiir o kadar meşhur oldu ki Türk edebiyatında yüzlerce Şehzade Mustafa mersiyesi yazıldı. Hatta bazı Avrupalı şairler dahi Şehzade Mustafa için ağıt tarzında şiirler yazdı. (Mersiye sevilen bir şahsın ölümü üzerine yazılan şiirlere verilen addır.)

Taşlıcalı Yahya, Zigetvar seferi sırasında hastalanarak öldü ve cenazesi burada defnedildi.

Taşlıcalı Yahya’nın sanat anlayışı

Yaşadığı dönemin Fuzuli’den sonra en büyük şairidir. Yeniçeri ocağından yetişmiş asker bir şair olan sanatçı, Yavuz ve Kanuni Dönemi’ndeki birçok sefere katılmıştır.

Divan şiirinde İstanbul Türkçesinin başarılı örneklerini vermiş, Türkçe sözcükleri aruz ölçüsüne uydurmuştur. Mahalileşme akımı ile Türki Basit akımlarını birleştiren bir üslup kullandı.

Mesnevîleriyle tanınmıştır. Hamse sahibidir. Mesnevilerinde olay örgüsüne dikkat eder ve merak duygusunu canlı tutar.

Kanuni’nin büyük oğlu Şehzade Mustafa’nın öldürülmesi üzerine yazdığı mersiyesi önemlidir.

Hırçın, geçimsiz, atak, sevdikleri için son derece vefalı, dost kişiliği şiirlerinden anlaşılır.

İran etkisinden uzak, yerli motiflerle örülü, özensiz ve duru bir dille yazdığı beyitleri divan şiirinin yerlileşmesinde büyük önem taşımaktadır.

Gazel ve kasideleriyle ünlenen şair, gazel yazma konusunda Hayali’nin rakibi olarak görülmüştür.

Taşlıcalı Yahya’nın eserleri

Divan

En güzel şiirlerini bu eserde toplamıştır. Özellikle gazel türündeki şiirleri dikkat çekicidir. Divan’da bulunan bazı şiirler o güne kadar kullanılmayan kafiye örgüsü ile yazılmıştır.

Şah u Geda (Şah ve Dilenci)

Sembolik bir aşk öyküsüdür. Aslında tasavvufi simgelere göre düşünüldüğünde kulun Yaratıcısını bulma serüvenini işlediği anlaşılır. Kitabın bazı bölümlerinde o dönemin İstanbul yaşamı hakkında önemli bilgiler verir.

Yusuf u Züleyha

Yusuf ile Züleyha öyküsü aslında edebiyatta yaygın olarak işlenen bir konudur. Taşlıcalı Yahya’nın bu eserinin farkı kadını (Züleyha’yı) öne çıkarmasıdır. Eser bu özelliğinden ötürü “Zeliha” olarak da isimlendirilmiştir.

Gencine-i Raz (Sırlar Hazinesi)

İran edebiyatındaki kasideler örnek alınarak yazılan bir eserdir. Kırk bölümden oluşan kitap tasavvuftaki “sırlar” konusuna değinmektedir.

Kitab-ı Usul

Anı tarzında bir kitaptır. Ancak yazar sadece yaşamını anlatmakla yetinmemiş, dönemin siyasi ve sosyal olaylarına da değinmiştir.

Gülşen-i Envar

Dini-didaktik öykülere yer verdiği bir eserdir. Bu eserdeki kimi öyküler fabl türünün örneği de sayılmaktadır. Eserin sonunda sanat anlayışı hakkında kısa bilgiler vermiştir ve yaşlılığından şikayet ederek artık yazı yazamadığını ifade etmiştir.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Ses Bilgisi 10 Farklı Ses Olayı Hakkında Detaylı Bilgiler

Kemal Tahir Hakkında Bilinmesi Gereken Her Şey

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir