Otobiyografi Nedir, Özellikleri Nelerdir, Önemli Yazarları Kimlerdir?

Otobiyografi türü hakkında bilinmesi gereken önemli açıklamalar

Bir kişinin kendi yaşamını sadece özel hayatı ile sınırlı tutarak anlattığı yazı türüne otobiyografi denir. Otobiyografide kişi kendi yaşamını merkeze alarak geçmişini anlatırken o dönemin toplumsal yapısına yer vermez. Bu yönüyle anı (hatıra) türünün daraltılmış hali olarak düşünülebilir.

Otobiyografiler bir kişiyi yakından tanımak için önemli kaynaklardır. Çünkü merak edilen kişiyi doğrudan doğruya kendisinden öğrenmektir.

Otobiyografi türünün özellikleri

Otobiyografi yazan kişinin hafızasının güçlü olması gerekir. Çünkü anlatılan olayların üzerinden uzun zaman geçtikten sonra yazılırlar.

Yazılarında yaşanan olayların ve verilen örneklerin insanların ilgisini çekecek bir nitelik taşıması gerekir. Doğru olmayan bilgiye yer verilmemelidir. Yani otobiyografiler nesnel bir nitelik taşımalıdır. Ancak bir kişinin kendisini anlatırken her zaman objektif davranamayacağını da hesaba katmak gerekir.

Bu türde sanatçı, çoğu zaman kendiyle beraber aile büyüklerinden, çevreden, aile içi durumlarından da söz eder. Ancak bu kişiler sadece yazarla ilişkili bir konuyu anlatmak üzere otobiyografiye alınırlar. Yani amaç başka şahıslardan faydalanarak yine yazarın kendisini anlatmasıdır.

Otobiyografiler taraflı bir şekilde yazılabileceği için tarihi belge niteliği taşımaz, ancak tarihi olaylara ışık tutabilir. Bir otobiyografiden faydalanarak yaşanan dönem hakkında fikir sahibi olmak mümkündür. Ancak bir anıyı “tarihsel bir gerçeklik” biçiminde değerlendirmek doğru olmaz.

Otobiyografilerin açık ve anlaşılır bir dille yazılmaları gerekir. Ancak her otobiyografi yazarının üslubunun da farklı olduğunu ifade etmekte yarar vardır. Çünkü her yazarın kelime dağarcığı, cümle yapısı ve anlatım yeteneği farklılık göstermektedir.

Otobiyografi ile anı farkı

Her iki tür de kişinin geçmiş yaşamını anlatmasına rağmen aralarında ciddi farklılıklar vardır.

Otobiyografi sadece kişinin yaşamını ele alırken anılarda kişi ile birlikte yaşanılan dönemin toplum yapısı hakkında da bilgi verilir. Yani otobiyografiler bireysel bakış açısı ile kaleme alınır, anılarda ise toplumsal bir bakış açısı vardır.

Otobiyografiler daha çok duygusal değişimler üzerine kurulu iken anılarda olayların gözlemlenmesi söz konusudur. Çünkü otobiyografi yazarı “kendi yaşam serüvenini” anlatmaya çalışırken anı yazarı “kendisi ile birlikte toplumda yaşanan değişimleri” de anlatmayı amaç edinir.

Otobiyografi ve biyografi farkı

Otobiyografi yazarın kendi yaşamını anlatması iken biyografi bir yazarın başka bir şahsın yaşamını anlatmasıdır.

Biyografide dolaylı, otobiyografide doğrudan anlatım vardır.

Biyografide gözlemci bakış açısı, otobiyografide ise kahraman (benli) bakış açısı vardır.

Biyografide belge, otobiyografide hafıza önemlidir.

Biyografide dış dünya, otobiyografide iç dünya öne çıkar.

Otobiyografi ile monografi farkı

Monografi bir kişinin yaşamının sadece bir yönünü anlatan eserlerdir. Otobiyografi ise kişinin yaşamının tümünü anlatmaktır. Mesela “Yakup Kadri’nin tüm yaşamı”nı anlatan bir eser otobiyografi olur. Ancak “Yakup Kadri’nin romancılığı”nı anlatan bir yazı monografi türünde yazılmalıdır. Monografiler kişinin sadece bir yönünü anlattıkları için dar kapsamlı edebi türlerden biri kabul edilmektedir.

Monografinin otobiyografiden ayırılan bir diğer tarafı ise tıpkı biyografilerde olduğu gibi başka bir şahıs tarafından yazılmasıdır. Monografiler daha çok üniversitelerde bilimsel çalışma tarzında yapılır ve ünlü bir kişinin yaşamının bir kesitini ayrıntılı olarak ortaya çıkarmayı hedefler.

Otobiyografi ile günlük farkı

Günlük, bir kişinin yaşadığı şeyleri günü güne not alarak yazmasıdır. Yani olaylar günlük türünde sıcağı sıcağına anlatılmaktadır. Otobiyografide ise olayların üzerinden uzun bir zaman geçtikten sonra yaşananlar anlatılmaktadır.

Günlüklerde olayın yaşandığı günün tarihi net olarak verilir. Otobiyografide ise yıl veya mevsim hatırlansa bile olayın yaşadığı gün çoğu zaman net olarak anımsanmaz.

Günlüklerde olayların hemen kaleme alınmasından ötürü ayrıntılar önemli bir yer tutar. Otobiyografilerde ise olayların üzerinden zaman geçtiği için hatırlanan şeylerde belirsizlik söz konusudur.

Türk edebiyatının önemli otobiyografi yazarları

  • Mithat Cemal Kuntay
  • Necip Fazıl Kısakürek
  • Aziz Nesin
  • Yakup Kadri Karaosmanoğlu
  • Behçet Necatigil
  • Hasan Ali Yücel
  • İbrahim Alaattin Gövsa
  • Abdulhak Şinasi Hisar

 

Şu yazılarımız da ilginizi çekebilir

Sıfat Nedir, Türleri Nelerdir, Hangi Görevlerde Kullanılır?

 

20 Maddede Cumhuriyet Dönemi Edebiyatının Genel Özellikleri

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir