Orta Oyunu İki Kişilik Geleneksel Türk Oyunu

Orta oyunu hakkında detaylı bilgiler

Pişekar ve kavuklu adlı iki oyuncu ile icra edilen geleneksel Türk oyunudur. Doğaçlamaya dayanan bu oyun geleneksel tiyatro ile modern tiyatro arasında bir geçiş sanatı olarak kabul edilir.

Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde yaygın biçimde oynanan bu oyun günümüzde iki başrol ile oynanan sinema filmlerine kaynaklık etmiştir.

Orta oyununun genel özellikleri

Çevresi izleyicilerle çevrili bir alan içinde oynanan, yazılı metne dayanmayan, içinde müzik, dans ve şarkı da bulunan doğaçlama bir oyundur.

Türklerde seyirlik oyunların başında gelen orta oyunu sözlü tiyatro ürünlerimiz içinde çağdaş tiyatroya en yakın olanıdır.

Orta oyunundan söz edilen ilk belge 1534 tarihlidir. Bu oyun daha önceki kaynaklarda kol oyunu, meydan oyunu, taklit oyunu, zuhurî gibi adlarla anılmıştır.

Karşılıklı konuşmalara ve şive taklitlerine dayanır.

Özellikle Ramazan aylarında, bayramlarda, kır eğlencelerinde oynatılan bir oyundur.

Usta-çırak geleneği içesinde sürdürülen bu oyunda şive taklitleri geniş yer tutar.

Cinas ve tevriye sanatına yer verilir.

Hazırcevaplık söz oyunları, yanlış anlamalar güldürü ögesi olarak kullanılır.

Karagöz gibi yazılı metni yoktur, doğaçlamaya dayanır.

Orta oyununda dekor ve kostüm

Orta oyunun tüm malzemeleri elle taşınabilecek ağırlıkta olmalıdır. Eğer oyun malzemeleri herhangi bir taşıt yardımı ile taşınırsa orta oyunu “gezici tiyatro” adını alır.

Orta oyununda dekor yoktur. “Yeni dünya” denilen üç kanatlı bir pano ile yine “dükkân” adı verilen iki kanatlı bir başka pano, dekor olarak kullanılır. Kostümler için dolapta tiplere uygun biçimde seçilmiş ilginç ve renkli elbiseler bulunur.

Orta oyunun bölümleri

Orta oyunu 4 bölümden oluşur. Bölümlerin özellikleri şöyle verilebilir:

Giriş (Mukaddime) bölümü

Bu bölümde başoyuncu Pişekâr, zurnanın çaldığı pişekâr havasıyla ortaya çıkar, oyuncuları selamlar, oyunun adını söyleyerek oyuna başlar.

Muhavere bölümü

Söyleşme (diyalog) bölümüdür. Bu bölüme “arzbâr” denilir.

Fasıl (asıl oyun)

Oyunun asıl bölümüdür. Tekerleme bitince oyun başlar. Oyun, adını bu bölümden alır.

Bitiş

Pişekâr’ın, Kavuklu ile son bir konuşma daha yaptığı bu kısa bölümden sonra oyun biter.

Orta oyununun kişileri

Orta oyununda temel karakterler Pişekâr ve Kavuklu’dur. Ancak oyunda yardımcı karakterler de bulunmaktadır.

Orta oyununun kahramanlarının özellikleri genel olarak şöyle izah edilebilir:

Pişekâr

Karagöz oyunundaki Hacivat’ın orta oyunundaki karşılığı gibidir. Orta oyununda oyun başıdır. Oyunu açar ve kapatır.

Kavuklu

Karagöz oyunundaki Karagöz’ün orta oyunundaki karşılığı gibidir. Orta oyununun baş komiğidir. Oyuna girdiği andan itibaren komedi ögesi bu aktörün üzerinde toplanır. Pişekâr’la birlikte asıl oyuncudur.

Çelebi

Zengin mirasyedi bir tiptir. Güzel bir İstanbul Türkçesi ile konuşan okumuş biridir.

Zenne

Orta oyunundaki kadın tipidir. Erkek tarafından canlandırılır.

Denyo

Küçük yaşta yetim kalmış ve mahalleli tarafından büyütülmüştür. Ancak kendisi insanların emeğine nankörlük etmekte ve insanların iyiliklerine kötülükle karşılık vermektedir.

Bunların yanı sıra birçok meslek ve milletlerden oluşan karakterleri de orta oyununda görmek mümkündür.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Sohbet (Söyleşi) Türü Hakkında Bilinmesi Gereken Her Şey

 

Kutadgu Bilig ilk mesnevi, ilk alegori ve aruzla yazılan ilk eser

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir