Kadı Burhanettin Tuyuğ Türünün En Büyük Temsilcisi

Kadı Burhanettin’in yaşamı ve eserleri

Kadı Burhanettin Azeri şivesi ile daha çok tuyuğ türünde eser veren önemli bir şairdir. Yaşadığı dönemde siyasi gelişmelerle yakında ilgilenmiş, bir süre hükümdarlık yapmış ve bir savaşta başı kesilerek öldürülmüştür.

Kadı Burhanettin üslup ve içerik bakımından son derece başarılı bir şairdir. Kendisinden sonra gelen sanatçılar üzerinde büyük etkiler bırakmıştır. Sade bir dille de divan edebiyatında başarılı eserler yazılabileceğini göstermesi bakımından önemli bir şahsiyettir.

Kadı Burhanettin’in yaşamı

Asıl Burhanettin Ahmet’tir. Kayseri’de doğmuştur. Babasıyla birlikte gittiği Mısır’da İslami ilimler, astronomi ve tıp öğrenimi görmüştür. Türkçenin yanı sıra iyi derecede Arapça ve Farsça bilmektedir. Hem divan edebiyatı geleneğini hem de halk edebiyatı anlayışını yakından tanımıştır.

Uzun yıllar kadılık görevinde bulunmuştur. Daha sonra dönemindeki iç karışıklıklardan faydalanarak Eretna Beyliğinin başına geçmiş ve hükümdarlığını ilan etmiştir. Bu beylik kısa sürede güçlenmiş ve çevresindeki diğer beylikler için tehdit unsuru haline gelmiştir.

On sekiz yıl hükümdarlık yapmıştır. Komşularıyla sürekli mücadele etmiş ve beyliğini bir dünya devleti haline getirmeyi amaçlamıştır. Ancak bu amacına ulaşamamış, sonunda Sivas surları önünde Akkoyunlu devleti ile giriştiği bir savaşta başı kestirilerek öldürülmüştür.

Kadı Burhanettin’in sanat anlayışı

Klasik divan edebiyatı mazmunlarını kullanmakla yetinmemiş ve kendisi de yeni mazmunlar bulmuştur. (Mazmun, divan edebiyatındaki kalıplaşmış sembol demektir.)

Gazellerinde mahlas kullanmayan sanatçı cinas ve tevriye sanatına sıkça başvurmuştur.

Türkçeyi aruza uygulayan ilk sanatçılardan biri kabul edilen şair, aynı zamanda bir bilgindir. Şiirlerinde geçen bazı dizeler halk arasında yaygın biçimde kullanılmış ve günümüze “atasözü” niteliği ile ulaşmıştır.

Aşk yiğitlik, tasavvuf temalarını kendine özgü bir üslupla ele alan sanatçının şiirlerindeki yiğitçe tavır onun diğer şairlerden ayıran özeliği olmuştur.

Kadı Burhanettin, hiç kaside türünde eser vermemiştir. Çünkü ona göre şiir sadece duygu ve düşüncelerin dile getirilmesidir. Başka bir şahsın övüldüğü şiirler olan kasideler ise Kadı Burhanettin’e göre sanat değeri taşımaz.

Şiirlerinde Azeri şivesini kullanmış, aruz ölçüsünü tercih etmiştir. Bunun yanında heceyle yazdığı az sayıda şiiri vardır.

Şairin Türkçe şiirleri dışında Farsça yazdığı başarılı gazelleri de bulunmaktadır. Ayrıca dini konularda bilgi veren Arapça eserleri de vardır.

Kadı Burhanettin “Tuyuğ Şairi” olarak tanınmıştır

Azeri şivesiyle şiirler yazmıştır. Gazel, rubai ve tuyuğ nazım biçimlerini tercih etmiştir. Ancak en usta olduğu tür tuyuğdur ve edebiyat tarihi kaynaklarında “tuyuğ şairi” olarak tanınmaktadır.

Tuyuğ tek dörtlükten oluşan nazım biçimidir. Türklerin bulup kullandıkları bir tür olan tuyuğ, biçim ve anlatım tarzı bakımından maniye benzer. Ancak anlam derinliği olması bakımından maniden ayrılır.

Kadı Burhanettin’in eserleri

Divan

En geniş kapsamlı eseridir. Bu eserde gazel ile tuyuğ türünde şiirlere yer verilmiştir.

Esrar-ı İbadat

Arapça düzyazı şeklinde kaleme alınan bu eserde ibadetlerin fazileti hakkında bilgi verilmektedir.

Tercihu’t-Tavzih

Arapça yazılan bu eser de dini ve toplumsal konularda bilgi vermektedir.

Buradaki eserler dışında Kadı Burhanettin’in tezkirelerde geçen çok sayıda eseri bulunmaktadır.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Cümle Türleri 4 Farklı Başlıkta Tüm Özellikler

 

Sıfat Nedir, Türleri Nelerdir, Hangi Görevlerde Kullanılır?

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir