Hatıra (Anı) Türü Üzerine Önemli Açıklamalar

Hatıra (Anı) Türünün En Önemli Özellikleri

Edebiyat ve sanat yaşamında önemli eserler yazmış, devlet yönetiminde önemli görevlerde bulunmuş ya da önemli olaylara tanıklık etmiş kişilerin düşüncelerini, yaşadıklarını, gördüklerini edebî kaygıyı ön planda tutarak ele aldığı yazılara hatıra (anı) denir. 

Anı türünün tarihsel gelişimi

Anı, Batı edebiyatında en yaygın türlerdendir. Saint Simon (Hatıralar), Jean Jack Rousseau (İtiraflar), Chataubriand (Mezar Ötesinde Anılar) vb. pek çok sanat, siyaset ve fikir adamı anı türünde eser vermiştir.

Türk edebiyatında ilk anı örneği Babürname (Babür Şah 16.yy anı) aynı zamanda gezi özelliği taşır.

Anı türünün özellikleri

Hatıraların anlatım biçimi birinci ağızdandır.

Hatıralar yaşanmakta olanı değil, daha önce yaşanmış olanı anlatır.

Anı, geçmişle ilgili olduğu için günlükle karıştırıldığı olur. Günlük, günü gününe tutulur. Hatıra ise sonradan kaleme alınabilir. Günlükte yazar kendisini anlattığı hâlde, hatırada başkalarına yönelik bir tutum izler.

Anı, insanoğlunun yaşadığı olay ve olayları anlatma ihtiyacından doğar. Sözlü ve yazılı kaynaklardan yararlandığı için biyografi ile birleşen bir noktası vardır.

Anı yazılırken içten, akıcı ve anlaşılır bir dil kullanılmalı, gereksiz abartılardan kaçınılmalıdır.

Bu yazılar büyük ölçüde bellek gücüyle yazılsa da anı yazarının mektuplardan, günlüklerden, fotoğraflardan, dergi ve gazetelerden yararlandığı da görülür.

Yaşanmış olayların ele alındığı anı türü geçmişe dayanan bir türdür. 
Duygusallığın yer almadığı bu yazı türünde nesnellik esastır, yazarlar genellikle gerçeklere bağlı kalır ve bu nedenle de anı türündeki yazılar tarihi belge niteliği taşır.

Anılar, iddia ve ispat yazıları olarak değerlendirilemez.

Hatıraların yazılış sistemi genellikle kronolojiktir. Yazar, yaşayıp gördüklerini belli bir tarih sırası içerisinde verir. Ama bazı yazarlar kronolojiye bakılmaksızın yazarlar.

Anı ile otobiyografinin farkı

Anı, otobiyografiden de şu yönüyle ayrılır: Otobiyografi doğrudan yazarın kendi hayatını ele alır. Anı ise yazarın kendi yaşamı ile birlikte dönemini ve çevresini de ele alır.

Türk edebiyatında anı türünde yazılmış eserler

Anı yazarlarımız Ziya Paşa; “Defter-i A’mâl” ; ve Muallim Naci’nin “Ömer’in Çocukluğu” adlı eserleri ilk sayılabilir.

Halit Ziya Uşaklıgil; “Kırk Yıl” ve “Saray ve Ötesi”

Refik Halit Karay; “Üç Nesil Üç Hayat”

Halit Ziya Uşaklıgil; “Kırk Yıl”, “Saray ve Ötesi”

Namık Kemal; “Magosa Hatıraları”

Yakup Kadri; “Anamın Kitabı” adlı eserleri de edebiyatımızda anı türünde önemli eserlerdir.

 

Şu yazılarımızı da okuyabilirsiniz

Attila İlhan Maviciler Topluluğunun En Önemli Temsilcisi

 

Bayburtlu Zihni Sergüzeştname Kitabının Yazarı

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir