Halide Edip Adıvar Milli Mücadele Döneminin Öncü Kadın Yazarı

Halide Edip Adıvar’ın yaşamı, eserleri ve sanat anlayışı

Halide Edip Adıvar, Kurtuluş Savaşı’na aktif olarak katılan ve üstün cesareti ile döneminde pek çok insanı etkileyen öncü bir karakterdir. Milli Mücadele döneminde İstanbul’da mitinglerde yaptığı konuşmalarla halkın vatan bilincinin güçlenmesini sağlamıştır.

Mücadeleci kişiliğinin yanı sıra ilk büyük kadın yazar olarak kabul edilir. Gerek üslubu gerekse de eserlerinde anlattığı konular bakımından Türk edebiyatının zirvelerinden biri kabul edilir.

Halide Edip Adıvar’ın yaşamı

1882’de İstanbul’da doğmuştur. Amerikan Kız Kolejinde okudu. Burada iyi derecede İngilizce öğrenerek dünya edebiyatının seçkin eserlerini tanıma fırsatı buldu.

Mezun olduktan sonra İstanbul’da müfettişlik yaptı. Ancak 31 Mart Olayı baş gösterince Mısır’a kaçtı. Ayaklanma bastırılınca yurda geri döndü.

İzmir’in işgali üzerine İstanbul’da düzenlenen Sultanahmet Meydanı Mitinginde dinleyenleri heyecanlandıran bir konuşma yaptı ve tüm toplum tarafından tanındı.

Eşi Adnan Adıvar ile birlikte Anadolu’ya geçerek Kurtuluş Savaşına bizzat katıldı. Önce onbaşı daha sonra da üstçavuş rütbesi ile orduda hizmet verdi. İşgalciler tarafından hakkında idam kararı çıkartıldı.

Savaştan sonra edebiyat çalışmalarına yeniden devam etti. Bir dönem eşiyle birlikte yurt dışında yaşadı.

Halide Edip Adıvar, İstanbul Üniversitesi İngiliz dili ve edebiyatı profesördür. Ölene kadar bu görevine devam etmiştir.

Yazar, 9 Ocak 1964’te İstanbul’da vefat etmiştir.

Halide Edip Adıvar’ın sanat anlayışı

Roman, hikâye ve anı türündeki eserleri ile Milli edebiyat döneminin tanınmış yazarlarından olan Halide Edip’in en belirgin özelliği romancılığıdır.

İlk yazılarını Halide Salih takma adıyla yayımlamıştır.

İlk hikâyelerinde Servet-i Fünun sanatçılarının üsluplarına benzer bir üslup görülür ve yine ön plandaki kahramanlar kadınlardır.

Dönem dönem değişen bir edebi görüşü vardır.

Halide Edip, ilk romanlarında aşk, sonraki romanlarında Milli Mücadele yılları, son dönemde ise töre konularını işlemiştir.

Aşk konusunu işlediği Seviye Talip, Handan, Kalp Ağrısı gibi ilk romanlarında kadın psikolojisine genişçe yer verir.

Milli Edebiyat akımını ve Türkçülük anlayışını benimseyen sanatçı, Kurtuluş Savaşı yıllarında “sanat için sanat” anlayışından gittikçe uzaklaşmış ve Milli Mücadele’nin bizzat içinde bulunarak eserlerinde de bu konuyu işlemiştir.

Millileşme hareketlerinin ardından, yazar Ateşten Gömlek, Vurun Kahpeye, Zeyno’nun Oğlu gibi eserlerinde İstiklal Savaşı ve Anadolu hayatını konu alır.

Bütün romanlarının ortak özelliği, güçlü kadın karakteri ve kültürlü kişileri işlenmiştir.

Eserlerinde günlük konuşma dilini kullanmıştır fakat eserlerinin dili akıcı olmadığı için eleştirmiştir. Bazı eleştirmenler İngilizce cümle yapısını Türkçeye aktardığı gerekçesiyle Halide Edip Adıvar hakkında tenkit yazıları yazmıştır.

Gözlemlerden yararlanan sanatçı, tasvire de önem vermiştir. Gözlemlerinde realist bakış açısını tercih eden yazar, karakter analizinde romantiktir.

Sanatçı, zengin hayat tecrübesinden yararlanarak yazdığı romanlarında en dehşet veren olayları anlatırken bile iyi bir geleceğe inanır, insanlara güven duyar.

Ateşten Gömlek romanı Kurtuluş savaşını işleyen ilk romandır. Bu romanın arka planında dile getirilmemiş bir aşk öyküsü bulunmaktadır.

Sinekli Bakkal, Halide Edip’in yurt dışında en fazla tanınan eseridir. Bu eser Osmanlı toplumunun kültürel yapısı hakkında ilginç bilgiler vermektedir.

Handan romanı ise mektuplardan oluşan bir romandır ve edebiyat tekniği açısından son derece başarılıdır.

Avrupa ve Amerika seyahatleri sonrası yazdığı eserlerinde ise daha çok sosyal konulara değinir. Sinekli Bakkal, Yol Palas Cinayeti ve Tatarcık adlı romanları buna örnektir.

Halide Edip, 1926-1935 yıllarında daha çok hatıraları ve konferanslarını derlemekle uğraşmıştır.

Halide Edip Adıvar’ın eserleri

Roman

Vurun Kahpeye, Ateşten Gömlek, Sinekli Bakkal, Tatarcık, Kalp Ağrısı, Zeyno’nun Oğlu, Sonsuz Panayır, Akile Hanım Sokağı, Handan, Yol Palas Cinayeti, Döner Ayna, Çaresiz, Hayat Parçaları

Öykü

Harap Mabetler, Dağa Çıkan Kurt, Kenan Çobanları, İzmir’den Bursa’ya, Kubbede Kalan Hoş Seda

Oyun

Maske ve Ruh

İnceleme

İngiliz Edebiyatı Tarihi

Anı

Mor Salkımlı Ev, Türk’ün Ateşle İmtihanı

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Muhsin Ertuğrul Türk Tiyatrosunun ve Sinemasının Babası Kimdir, Eserleri Nelerdir?

 

Manas Destanı Dünyanın En Uzun Doğal Destanı

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir