03.11.08
|
|
|
Kurucu Üye
-------------------
|
|
Üyelik Tarihi : 19-04-2008
Thanks: 49
Aldığım Teşekkür: 41
Tecrübe Puanı : 3321
|
|
|
Türk Edebiyatının Dönemleri
TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERİ
1) İSLAMİYETTEN ÖNCEKİ TÜRK EDEBİYATI
a) Sözlü Edebiyat
b) Yazılı Edebiyat
2) İSLAMİYET ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI
a) Divan Edebiyatı
b) Halk Edebiyatı
* Anonim Türk Halk Edebiyatı
* Dini –Tasavvufi Türk Halk Edebiyatı
* Âşık Tarzı Türk Halk Edebiyatı
3 ) BATI ETKİSİNDEKİ TÜRK EDEBİYATI
a. Tanzimat Edebiyatı
b. Servet-i Fünun Edebiyatı
c. Fecr-i Ati Edebiyatı
d. Milli Edebiyat
e. Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı
f. Beş Hececiler
g. Yedi Meşaleciler
h. Garipçiler( Birinci Yeniciler)
i. Maviciler
j. İkinci Yeniciler
k. Günümüz Türk Edebiyatı
1 ) İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI
Bilinmeyen bir tarihte başlamıştır.
İslamiyet’in kabulüne kadar devam edegelmiştir.
Atlı- göçebe kültürünün izlerini taşımaktadır.
Ölüm, yiğitlik, savaş, aşk konuları en çok işlenen konular olarak göze çarpmaktadır.
İslâm öncesi Türk edebiyatı ulusal bir edebiyattır; nazım şekil ve türleriyle kullanılan ölçü tamamen ulusaldır.
İki koldan gelişmiştir.
A) SÖZLÜ EDEBİYAT
Türklerin henüz yazıyı kullanmadıkları dönemdir. Yani başlangıçtan 8. yüzyıla kadar olan dönemdir.
Bu dönem ürünleri tamamen sözlüdür ve genellikle şiir şeklindedir.
Bazı ürünlerin bazıları günümüze kadar gelmiştir.
Şaman , kam baksı ozan adı verilen sanatçılar tarafından icra edilmiştir.
Bu sanatçılar “kopuz”adı verilen bir saz aleti kullanırlardı.
Doğuşu her ne kadar dini törenlere dayansa da zamanla din dışı konular da gelişmiştir.
Sözlü Dönemin Özellikleri
* Bu döneme ait yazılı eser yok denecek kadar azdır.
* Bu dönemde Türkler, göçebeliğe dayanan günlük hayatlarında ve özellikle düzenledikleri törenlerde (sığır: av töreni; şölen: ziyafetler; yuğ: ölüm töreni) bir araya geldiklerinde “ozan”, “kam” veya “baksı” denilen şairler “kopuz” denilen saz eşliğinde “koşuk”lar ve “sagu”lar söylerlerdi.
* Bu şiirler (sagu, koşuk, destan) hece ölçüsüyle söylenen ve yarım uyak (kafiye) kullanılan şiirlerdir.
* Anlatım söze dayanır.
* Düşünce ve hayaller şiirle anlatılmıştır.
* Nazım biçimi dörtlük, ölçü (vezin) hece ölçüsüdür.
* Yarım uyak kullanılmıştır.
* Dil sadedir.
* Bu ürünler düzenlenen törenlerde (sığır: av töreni; şölen: ziyafetler; yuğ: ölüm töreni) ortaya çıkmıştır.
* Şiirler kopuz denilen saz eşliğinde söylenir.
* Daha çok somut konular işlenmiştir.
* Kahramanlık, savaşlar, doğa ve aşk konuları işlenir.
* Şairlere ozan, kam, baksı, oyun, şaman gibi adlar verilir.
Sözlü Dönem Ürünleri
1. Koşuk
* Hece ölçüsü ve yarım uyak ile söylenen şiirlerdir.
* Kopuz eşliğinde söylenir.
* Yiğitlik, aşk, doğa konuları işlenmiştir.
* Nazım birimi dörtlüktür.
* Bu şiirlerde düz uyak kullanılır: aaaa, bbba, ccca… (aaab cccb dddb)
* Bu şiirlerin İslamiyet sonrası Halk edebiyatındaki adı "koşma" dır.
* Sığır denilen sürek avlarında söylenen lirik şiirlerdir.
2. Sagu
* Ölen bir kişinin arkasından söylenen ağıt şiirleridir.
* Ölen kişinin kahramanlıklarını, başarılarını, erdemlerini anlatır; ölümlerinden duyulan üzüntüyü dile getirir.
* Koşuk nazım şekliyle söylenir.
* Bu şiirlere İslamiyet sonrası Halk edebiyatında “ağıt”, Divan edebiyatında “mersiye” denir.
* “Yuğ” denilen ölüm törenlerinde söylenir.
* Divan ü Lügat it-Türk’teki Alp Er Tunga sagusu bu türün önemli bir örneğidir.
3. Sav
* Türk toplumunun dünyaya bakışını, geleneklerini, varlık anlayışlarını ortaya koyan özlü sözlerdir.
* Bugünkü “atasözü”nün karşılığıdır.
* Divan ü Lügat it-Türk’te pek çok sav vardır.
4. Destan
Bütün dünya edebiyatlarının başlangıç eserleri olan destanlar, çeşitli konularda yaradılış hikâyeleri yanında,ulusların yaşamında da büyük yankılar uyandırmış bir kahramanın veya tarih olayının ulusun hayal dünyasında ortak sembol ve ifadelerle zenginleştirilmiş uzun manzum hikâyeleridir.
Türk destanları, evrenin, insanın, kadının ve erkeğin yaradılışı; Türk milletinin doğuşu, çeşitli Türk devletlerinin kuruluş gelişme, çöküşleri, zafer ve yenilgileri gibi konularla beraber pek çok sebep açıklayıcı efsaneyi de içinde barındırır.
Bütün dünya edebiyatlarında olduğu gibi Türk Edebiyatının da ilk örnekleri destanlardır.
Milletlerin toplumu derinden etkileyen, tarihsel önem gösteren önemli olaylarını (doğal afetler, savaşlar, göç, yangın vb.) konu edinirler.
Manzum (şiirsel) hikâyelerdir.
Destanlarda olağanüstü olaylar ve olağanüstü özellikte kahramanlar vardır.
Destanlar anonim ve sözlü edebiyat ürünleridir.
Ağızdan ağıza dolaşmak suretiyle oluşmuşlardır.
Destanlarda anlatılan olayların geçtiği yer ve zaman bilinmez.
Kahramanlar lider ve kurtarıcı rolündedir.
.
|
