DOĞAL DESTAN - YAPMA DESTAN (ÖZELLİKLERİ / BENZERLİKLERİ / FARKLILIKLARI)

Destanlar , ortaya çıkışlarına göre iki türlüdür:
1) Doğal Destan
2) Yapma Destan.

1) DOĞAL DESTAN:

Çok eski dönemlerde ulus vicdanında derin izler bırakan bir tarih ya da toplum olayının, yine o devirlerde ulusal bir ozan ya da çeşitli saz ozanları tarafından söylenen biçimine doğal destan denir.

DOĞAL DESTANIN ÖZELLİKLERİ


* Anonim bir özellik taşır.
* Çoğu manzumdur; nazım ve nesir karışık olanına az rastlanır.
* Nazım biçimi ve uyak, destanı yaratan halkın geleneğine bağlıdır.
* Gerçek ve gerçekdışı olaylar iç içedir.
* Destan kişileri beden ve karakter özellikleri bakımından hem olağan hem de olağanüstü özellikler taşır.
* Destanlarda anlatılan olayların zamanı aşağı yukarı bellidir.
* Destanlar çok uzun manzum öykülerdir. Kırgızlara ait Manas destanı 400 bin dizeden oluşur.
* Destanlarda daha çok kahramanlık, yiğitlik, dostluk, aşk, ölüm, yurt sevgisi konuları işlenir.

DÜNYA EDEBİYATININ EN ÜNLÜ DOĞAL DESTANLARI:

İLYADA VE ODYSSEİA( Homeros) :Yunanlıların Troia (Truva) Savaşına gidiş dönüşlerini anlatır.( YUNAN DESTANI)
ŞEHNAME ( Firdevsi ) İran -Turan mücadelelerini, İran’ın kahramanı Rüstem’in yiğitliklerini, Büyük İskender’in İran’ı işgalini anlatır. ( İRAN EDEBİYATI)
KALEVELA (LÖNROT) : Doğaya karşı savaşan Finlilerin erdemlerini, bilgeliklerini anlatır. ( FİN EDEBİYATI)
MAHABHARATA ( HİNT EDEBİYATI)
RAMAYANA ( HİNT EDEBİYATI )
İGOR: 12.YY da Kıpçak Türkleriyle Rusların yaptıkları savaşı anlatır. ( RUS EDEBİYATI)

2) YAPMA DESTAN

Yeni ve yakın çağlarda, herhangi bir tarih olayının bir ozan tarafından destan kurallarına uygun olarak yazılmış biçimine yapma destan denir.
Bunlar sanatsal amaçlı destanlardır. Bilinen bir sanatçının ortaya koyduğu destanlardır.

DÜNYACA ÜNLÜ YAPMA DESTANLAR

KAYBOLMUŞ CENNET: Âdem ile Havva’nın cennetten yeryüzüne inişleri anlatılmıştır.(J. MİLTON - İNGİLİZ EDEB.)
KURTARILMIŞ KUDÜS: I. Haçlı seferinde Kudüs’ün alınışı anlatılır. (T.TASSO- İTALYAN EDEB.)
İLAHİ KOMEDYA: Öteki dünyaya Dante’nin yaptığı yedi günlük gezi anlatılır.( DANTE- İTALYAN EDEB.)
Üç ŞEHİTLER DESTANI: Kurtuluş Savaşından bazı kesitler anlatılır .( F.H. DAĞLARCA- TÜRK EDEB.)

YAPAY DESTAN İLE DOĞAL DESTAN ARASINDAKİ FARKLAR

1)Doğal destan anonimdir, Yapay destan anonim değildir.
2)Doğal destan çok eskileri anlatır, Yapay destan yakın tarihi anlatır.
3)Doğal destanda anlatıcının duyguları yoktur, Yapay destanda anlatıcının duyguları vardır.
4)Doğal destanda halkın katkısı vardır, Yapay destanda halkın katkısı yoktur.
5)Doğal destanı halk meydana getirir, Yapay destanı yazar kendi düşüncelerine göre yazar.
6)Doğal destan oluş yayılma derleme dönemlerine ayrılır, Yapay destan doğrudan kaleme alınır.

YAPAY DESTAN İLE DOĞAL DESTAN ARASINDAKİ BENZERLİKLER

1)Olağanüstü özellikler taşırlar.
2)Manzum eserlerdir.
3)Milleti derdinden etkiler.
4)Ele alınan dönemin siyasi, dini, kültürel, tarihi atmosferini yansıtırlar.
5)İlahi bakış açısıyla yazılmışlardır.
6)Olay, yer, zaman örgüsü vardır.
7)Seçkin kişiler kullanılmıştır.(Kral, Han, Hakan… vb)




.

öğretmenim,biz 10c sınıfından özge ve narin verdiğiniz 36 soru hangi bölümde

UYGUR DESTANLARI

1) Türeyiş Destanı
Eski Kun yabgularından birinin ancak Tanrı ile evlenebileceklerine inandığı çok güzel iki kızı vardı. Yabgu yaptırdığı kuleye iki kızını kapattı. Gökten Tanrı’nın gelmesi için yalvardı. O sırada kulenin dibinde uluyan bir kurt peyda oldu… Küçük kız, babalarının kendilerine vermek istediği Tanrı’nın bu kurt olduğuna ablasını inandırdı. Kızlar bu kurtla evlendiler. Uygur nesli bu kurttan türedi.

2) Göç Destanı
Uygur ilinde Hulin dağında Tuğla ve Selenge adlı iki ırmak akıyordu. Bir gece bu iki ırmak arasındaki ağacın üzerine gökten bir ışık indi. Ağaç zamanla şişti, ortası yarıldı, içinden beş çocuk çıktı. En küçükleri Bögü Tigin idi. Halk tanrı tarafından gönderilen bu çocukları büyüttü. Bögü büyüyünce hakan oldu. Bögü’den sonra başa geçenlerden biri olan Gali Tigin bir Çin prensesle evlenmek istedi. Prenses sarayını Hatun dağına kurdurdu. Bu dağda kutlu bir kaya vardı. Hatun dağının saadeti bu kayaya bağlıydı. Çinliler bu kayayı istediler. Gali Tigin kayayı verdi. Çinliler kayayı ısıtıp üzerine sirke döktüler. Parçalanan kayayı ülkelerine taşıdılar. Bu olaya kuşlar, hayvanlar ağladılar. Memleketi felaket kapladı. Toprak yiyecek vermez oldu. Beşbalık’a göç ettiler.

Link:[Only Registered Users Can See Links . Click Here To Register]