07.03.09
|
|
|
Kurucu Üye
-------------------
|
|
Üyelik Tarihi : 19-04-2008
Thanks: 48
Aldığım Teşekkür: 39
Tecrübe Puanı : 3301
|
|
|
Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı)
.
DOLAYLI TÜMLEÇ (YER TAMLAYICISI)
Dolaylı tümleç, yüklemi yaklaşma, bulunma ayrılma bildirerek tamlayan öğedir. Dolaylı tümleç fiilin (eylemin) yerini ve yönünü gösterdiği için bu öğeye yer tamlayıcısı da denir.
Dolaylı tümleç yaklaşma durumu (-a, -e), bulunma durumu (-da, -de; -ta, -te) ve ayrılma durumu (-dan, -den; -tan, -ten) ekleriyle yükleme bağlanan sözcük veya sözcük grubudur.
İsim veya isim soylu bir sözcük ya da sözcük grubunun dolaylı tümleç olabilmesi için bu durum eklerinden birini mutlaka alması şarttır.
Dolaylı tümleci bulmak için yükleme “kime,neye,nereye”; “kimde, neyde,nerede”; “kimden,neyden,nereden" sorularından uygun olanı sorulur:
Güneş girmeyen eve doktor girer.
İşten çıkmış, yorgun argın servise yürüyordu.
“Eyvah! Beş on kâfirin imanına kandık;
Bir uykuya daldık ki cehennemde uyandık.”
(Mehmet Akif)
“Düz ovadan sarpa çekme yolunu
Ver mektebe okutsunlar oğlunu
Doğru at adımın sakın kolunu
Zehirli akrebe yılana ne den.” (den: dersin)
(Âşık Veysel)
“Ormanda büyüyen adam azgını
Çarşıda, pazarda seyran beğenmez.”
(Seyrani)
Mektuplarım şu eski sandıkta küflenmiş.
Çarşının orta yerinde öylece kalakalmıştık hepimiz.
Şu an kalbimden seni geçiriyordum ben de.
Akacak kan damarda durmaz.
İşten artmaz, dişten artar.
Dağ başından duman eksik olmazmış.
* Yaklaşma, bulunma ve ayrılma durum ekini alan zaman, durum ve miktar zarflarının dolaylı tümleç değil, zarf tümleci olduğu unutulmamalıdır:
“Sabahtan uğradım ben bir güzele.” (ne zaman uğramış)
(Karacaoğlan)
Perdeler birbiri ardınca birden kapandı. (nasıl kapandı)
Sahilde tek başına dolaşıyordu. (nasıl dolaşıyordu)
Eylülde gel. (ne zaman gelsin)
.
|
