07.03.09
|
|
|
Kurucu Üye
-------------------
|
|
Üyelik Tarihi : 19-04-2008
Thanks: 49
Aldığım Teşekkür: 41
Tecrübe Puanı : 3321
|
|
|
Yüklem
.
YÜKLEM
Cümlenin üzerine kurulduğu temel öğedir. Cümlenin ağırlığını, yükünü üzerine alan, taşıyan, yüklenen öğedir. Diğer öğeler yüklemin tamamlayıcısı ve destekleyicisi durumundadır.
Yüklem, çekimli bir eylem (fiil) veya kendisine ekfiilin (ekeylemin) bağlandığı isim soyundan bir sözcük olur:
Çekimli eylem olanlara örnek:
“Öğreniyordum.”
“Çalışmışsınız.”
“Bilesin.”
Kendisine ekfiilin bağlandığı isim soyundan bir sözcük olanlara örnek:
“Çocuktur.”
"Çalışkandım."
“Tembel değildi.”
“Üzgünüm.”
"Yaşlıymış."
“Okuldayız.”
İsimlerden kurulmuş bu yüklemler “değil” sözcüğüyle olumsuz yapılır:
“Aradığımız kitaplar bunlar değilmiş.”
* Türkçede asıl öğenin sonda bulunması ilkesine göre yüklem, cümlenin sonunda bulunur. Ancak günlük konuşmalarda, şiir dilinde ve atasözlerinde yüklemin yeri değişebilir:
“Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak.”
(Mehmet Akif)
Sakla samanı; gelir zamanı.
Yoruluyorum bir haftadır bu işte.
* Yüklem tek sözcük olabileceği gibi sözcük grubu da olabilir. Birden fazla sözcükten oluşan yüklemlere yüklem grubu da denir:
Karlı dağlar atalarımın yurdudur. (isim tamlaması)
Eşyaların arasıda bulduğum bu nesne, pırlanta yüzüktü. (sıfat tamlaması)
Eldivenlerinizi buraya bırakabilirsiniz. (birleşik fiil)
Siz de bana yardım edersiniz. (Yardımcı eylemle yapılan bileşik eylem)
Sen ülkeler fethetmiş komutan gibisin. (edat grubu)
Kırk sekizin yarısı yirmi dörttür. (sayı grubu)
* Bir cümlede yüklem dışındaki öğeler birden fazla olabilir. Ancak bir cümlede bir yüklem bulunur. Söz dizimindeki yüklem sayısı, cümle sayısını gösterir:
Bugünkü iş bitmiş, yemek yenmiş, ocak başında sohbet başlamıştı.
(3 cümle)
Tamburu eline alır, etrafa göz atar, coşar, çaldıkça çalardı. (4 cümle)
*Bir cümlede özellikle vurgulanmak, belirtilmek istenen öğeler yükleme yaklaştırılır.
* Cümlelerde, anlaşılmaları için açık ipucu, belirtiler bulunması durumunda yüklemler düşürülebilir. Böyle yüklemsiz cümlelere eksiltili (kesik) cümle denir.
Örnek:
― Sınav kâğıdını kim teslim etmedi?
― Selma. (teslim etmedi)
.
|
