25.07.11
|
|
|
Kurucu Üye
-------------------
|
|
Üyelik Tarihi : 19-04-2008
Thanks: 49
Aldığım Teşekkür: 41
Tecrübe Puanı : 3321
|
|
Darülbedayi (Şehir Tiyatroları)
.
DARÜLBEDAYİ
Darülbedayi İstanbul Sehir Tiyatrosu'nun ilk biçimi ve adıdır. Türk tiyatro tarihinde, tiyatronun kuruluş ve gelişmesinde Darülbedayi topluluğu öncülük etmiştir. Teşkilatın ilk adı Darülbedayi Osmani'dir. Türkiye'de ilk düzenli bir tiyatro kurulması ve sahne sanatçılarının yetiştirilmesi düşüncesi 1914 yılında Şehremini, Operatör Cemil Topuzlu tarafından ortaya atılmıştır. Bu düşüncenin amacı, Türk halkına tiyatroyu sevdirmekti.
Meşrutiyet devri öncesi yurdumuzda, sahne hayatı ve sanatı, Ermeni ve Rumların paylaştığı faaliyetlerle devam ediyordu. Bunlardan Rumlar özellikle pandomim ve kantoda, Ermeniler de melodram ve komedi oyunlarında temayüz etmiş toplulukları oluşturuyordu. Türklere gelince bunlar, tuluatçı ve ortaoyuncularıydı. Başlıcaları; Kavuklu Hamdi, Küçük İsmail, Kel Hasan, Abdürrezzak, Şevki, Naşit gibi sanatçılardı. Bu sanatçılar küçük kumpanyalar halinde temsilsiz oyunlar verirler; oyundan önce kanto ve çalgı çalarak seyircilerini kendilerine benzetmeye çalışırlardı. 1908'de Meşrutiyetten sonra, temsilden önce verilen kanto ve çalgı fasılları kaldırılmış, bunun yerine yurt konularını işleyen, toplum sorunlarına değinen ve dilimize çevrilmiş eserler (tiyatro eserleri) sahnelere konmaya başlanmıştır. Bu tür telif eserleri o zaman en çok oynayan sanatçı da Ahmet Fehim Efendidir.
Cemil Topuzlu Bey, Şehremini olarak İstanbul’da bir belediye konservatuvarı kurmak istiyordu. Belediye meclisinde kendisine taraftar bulunca alınan kararla bu iş için o zamanın parası ile üç bin lira ayrıldı. Sonradan meşhur tiyatrocu Parisli (Paris tiyatro müdürü) Andre Antoine’la Paris elçiliğimiz aracılığı ile anlaştı. Antoine, anlaşma gereği İstanbul’a geldi ve kendisine konservatuar için Şehzadebaşı’nda Letafet Apartmanı tahsis olundu.
Konservatuar açılış törenleri hazırlıkları sürerken bu arada Birinci Dünya Savaşı koptu. Bu durum karşısında Andre Antoine, ülkesine dönmek zorunda kalınca, bu iş de böylece yarım kalmıştır.
Savaş sırasında, Darülbedayi sanatçıları, Asker Ailelerine Yardım Cemiyeti yararına Hüseyin Suat’ın adapte ettiği "Çürük Temel" adlı oyunu sahneleyerek halka sunmuşlardır. Bundan sonra, Halit Fahri Ozansoy ‘un "Baykuş" adli manzum oyunu, arkasından Halit Ziya Uşaklıgil’in Aleksandre Dumas Fils'den dilimize çevirdiği "Füruzan" oyunu ile Münir Nigar'in uygulaması olan "Kayseri Gülleri" oyunları sahneye konmuştur. Savaş sonrasında oyunlara devam edilmiştir.
1927 yılında Darülbedayi adında bir dergi çıkarılmıştır. Bu dergi 1935 yılından sonra Türk Tiyatrosu adını almıştır. Günümüzde de Şehir Tiyatrosu organı olarak yayınını sürdürmektedir. Darülbedayi 1931-1932 mevsim döneminde Belediye Meclisinin genel kararıyla “Şehir Tiyatrosu” olarak adını değiştirmiş ve yeni bir tüzükle Şehir Tiyatrosu, İstanbul Belediyesine bağlanmıştır.
Bu günün Şehir tiyatroları, Darülbedayi'nin teşkilat temelleri üzerine kurulmuştur.
.
|
