Edebiyatın Diğer Bilimlerle İlişkisi 10 Bilim Dalı ile Karşılaştımalı Analiz

Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi

İşlediği konular bakımından sınırları en geniş sanat dallarından biri de edebiyattır. Çünkü edebiyatta hayata dair her şey yer bulabilmektedir. Bu itibarla edebiyat tüm bilim dalları ile ilişki içindedir.

Bu yazımızda edebiyatın ilişkili olduğu bilim dallarından birkaç örnek vererek konu ile ilgili önemli açıklamalar yapacağız.

İşte edebiyatın ilişkili olduğu bazı bilim dalları

Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi 1

Edebiyat ile resim ilişkisi

Edebiyattaki tasvir ile resimdeki betimleme birbiri ile ilişkilidir. Resim sanatının temelini oluşturan “göz önünde canlandırma ilkesi” edebiyat için de geçerlidir. Edebi eserlerde yapılan betimlemeler sayesinde anlatılan olaylar okuyucunun gözünün önünde canlandırılmaktadır.

Parnasizm ve Klasisizm akımlarına mensup edebiyatçılar resim sanatının ilkelerinden doğrudan doğruya faydalanmışlardır. Aynı şekilde Kübizm akımı da resim ile yakından bağ kurmuştur.

Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi 2

Edebiyat ile müzik ilişkisi

Edebiyat sanatının temel malzemesi dildir. Dil ise seslerden oluşan bir yapıdır. Yani edebiyat ile müzik seslere dayanan sanatlar oldukları için menşee bakımından benzerlikler göstermektedir.

Sembolizm akımına bağlı sanatçılar “şiirin her şeyden önce müzikal bir sanat olduğu” yönündeki görüşleri bu fikri doğrulamaktadır. Aynı şekilde “anlamlı şiirden ziyade kulağa hoş gelen şiir” anlayışı da edebiyat ile müziğin ilişkisini ortaya koymaktadır.

Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi 3

Edebiyat ile tarih arasındaki ilişki

Edebi eserler ve yazarları, dönemleriyle birlikte inceleyen edebiyat tarihi, tarih biliminin metodundan yararlanır.

Sonuç olarak, edebiyat tarih arasındaki ilişkinin üç tarzda olduğunu söyleyebiliriz:

Edebî metnin kendi devrinin izlerini taşıması

Bazı edebî metinlerin tarihî konuları anlatması

Edebiyat tarihinin, tarihin yöntemlerinden faydalanması

Örnek

Göktürk Kitabeleri, Yaban, Ateşten Gömlek…bu konuda örnek olarak gösterilebilir.

Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi 4

Edebiyat ile coğrafya arasındaki ilişki

İlk bakışta edebiyatla coğrafya arasında bir ilişki yokmuş gibi gelebilir, ama bu iki tür arasında sıkı bir ilişki vardır.

Edebi metnin önemli unsurlarından bir tanesi yer yani mekandır.

Olaylar, ortaya çıktıkları, yaşadıkları yerin izlerini taşır. Coğrafya bu açıdan edebiyatı etkiler.

Bir bilim dalı olarak coğrafya, edebiyatın bir anlatım yöntemi olan “açıklayıcı betimleme“yi kullanır. Çeşitli bölgeleri, ürünleri tanıtmada buna başvurarak edebiyattan faydalanır.

Gezi yazıları, egzotik romanlar bu türden eserlerdir.

Evliya Çelebi’nin “Seyahatname”si bu konuda örnek olarak gösterilebilir.

Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi 5

Edebiyat ile sosyoloji arasındaki ilişki

Edebiyatın konusu insandır ve insan da toplum içinde yaşayan örf ve adetleri olan bir varlıktır.

Edebi metinler insanı, insanın diğer insanlarla ilişkilerini ele alır. Sosyoloji de toplum bilim olduğu için ikisinin de ortak noktası insandır. Bazı edebi metinler sosyoloji bilimine  kaynaklık eder veya bu bilimden etkilenir.

Örnek

Recaizade Mahmut Ekrem’in Araba Sevdası, Halit Ziya’nın Mai ve Siyah’ı bu konuda örnek olarak gösterilebilir.

Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi 6

Edebiyatın psikoloji ile ilişkisi

Bir edebi eser, sanatçının yaşantısında izler taşır.

Okuduğumuz bazı romanların kahramaniarının, yazarlarına şaşırtıcı biçimde benzediğine tanık olmuşuzdur hepimiz.

Bunları incelemek yazarın ruh dünyasını belirlemeyi sağlayabilir ki bu da psikolojinin alanıdır.

Mehmet Rauf ’un “Eylül”ü, Peyami Safa’nın “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu” bu konuda örnek olarak gösterilebilir.

Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi 7

Edebiyat ile felsefe arasındaki ilişki

Felsefe somut ve soyut olanı çeşitli yönleriyle inceleyen, eleştiren bir düşüne sistemidir.

Madde ve yaşamayı çeşitli yönleriyle inceleyen bir düşünce sistemi olan felsefe zaman zaman araç olarak edebi metinleri kullanmıştır.

Bazı edebi metinlerin arka planında toplumları etkileyen düşünceleri vardır.

Her edebi metnin temelinde yatan ve sanatçıyı o eseri yazmaya iten bir düşünce vardır. Edebi akımlar içerisinde de felsefenin etkili olduğu görülür. Örneğin bir felsefi akım olan egzistansiyalizm (varoluşçuluk), edebi akımlar içinde de geçer.

Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi 8

Edebiyat ile bilim ve teknik arasındaki ilişki

Bilim ve teknik insan hayatını etkileyen, değiştiren, insan hayatına yön veren yenilikleri, gelişmeleri içerir.

Bilim ve teknik açısından gelişen Matbaa, gazete, farklı kağıt türleri bunlar arasındadır.

Değişen insan yaşamı değişiklikleriyle edebi eserlerde yer alır.
Bir toplumun bilim-teknikteki seviyesini yazılan edebi metinlere bakarak tahmin edebiliriz.

Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi 9

Edebiyat ile hukuk ilişkisi

İnsanlar arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk ile edebiyat arasında eserlerin konusu bakımından ilişki bulunmaktadır.

Toplumsal ve bireysel yaşam hakkında bilgi veren edebiyatçı söz konusu toplumlarda yürürlükte olan hukuk normları hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Eserin gerçekçilikle olan ilintisini kurmak için diğer tüm toplumsal değerler gibi hukuk sistemine de edebiyatta yer verilmelidir.

Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi 10

Edebiyat ile matematik ilişkisi

Matematik sadece sayısal değelerle uğraşan bir bilim dalı değildir. Matematik aynı zamanda denge ve uyum demektir. Bu denge ve uyum edebi metinlerin de iç ahengini oluşturur. Yani iyi bir edebiyatçı eserinde matematiksel uyumu da sağlamalıdır.

Edebiyat içerik bakımından olduğu kadar teknik bakımdan da matematikle uyumludur. Özellikle şiirdeki ölçü ve nazım birimlerinin tespitinde matematikten faydalanılmaktadır.

Edebiyatın konusu üzerine kısa bir değerlendirme

İnsan hayatında var olan, insanı etkileyen, düşündüren her şey edebiyatın konusu olabilir.

Edebiyat kendine has kuralları olan bir sanat dalı olmasının yanı sıra kendi metotlarını belirleme, yenileme sürecinde bir bilim dalı gibi de değerlendirilebilir.

Edebiyat sürecini incelediğimizde, dönemin siyasi ve sosyal olaylarının bu sürece olan etkilerini görmekteyiz. İşte edebiyatla işlenen bu farklı konular ve bakış açıları sanatçıyı diğer bilim dallarından etkilenmeye götürür.

Sosyoloji, felsefe, tarih, psikoloji gibi bilimlerle edebiyat arasında kayda değer bir ilişki vardır. Çünkü bu bilimlerin hemen hepsinin kökeninde insanın duygu, düşünce ve davranışları bulunur. Bir romancı, kahramanlarının gerçekleştirdiği olayları anlatırken onların ruhsal durumlarını da ortaya koymak durumundadır. Bunları yapmazsa anlatacaklarının bir yönü eksik kalmış olur ki o zaman ortaya çıkan metin de uzunca bir gazete haberinden farksız olur. Bu anlamda romancı psikoloji biliminden yararlanabilir.

Edebi eserler ortaya koyulurken ve incelenirken, yaşadığı çevrenin tamamından etkilenir.

 

Şu yazılarımız da ilginizi çekebilir

Fütürizm (Gelecekçilik) Edebi Akımı Hakkında 7 Önemli Bilgi

 

Cümlede Anlam Konusunda Bol Örneklerle Detaylı Açıklamalar

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir