Cemal Süreya İkinci Yeni Şiirinin En Güçlü Sesidir

Cemal Süreya’nın yaşamı, sanat anlayışı ve eserleri

Cemal Süreya Türk şiirinde kendisine has bir yer edinmiş nadir yazarlardan biridir. İkinci Yeni olarak adlandırılan şiir akımının en meşhur temsilcilerinden biridir. İşlediği temalar ve anlatım biçimi bakımından kendi edebiyat tarzını oluşturmuş ve pek çok genç şaire ilham kaynağı olmuştur.

1931 yılında Erzincan’da doğdu. Asıl ismi Cemalettin Seber’dir. Bir rivayete göre takma ad olarak kullandığı Cemal Süreya ismindeki soyadı daha önceleri Süreyya şeklindedir. Yani çift “y” ile yazılmaktadır. Bir iddiaya girip kaybettiği için soyadındaki “y” harflerinden birini atmıştır.

Cemal Süreya’nın sanat anlayışı

Birçok dergide yazıları ve şiirleri yayımlandı. Oluşum, Türkiye Yazıları, Maliye Yazıları dergileri ile Saçak dergisinin kültür-sanat bölümünü bir süre yönetti. Politika, Aydınlık ve Yeni Ulus gazeteleri ile Yazko Somut ve 2000’e Doğru dergilerinde köşe yazıları yazdı.

İkinci Yeni hareketinin önde gelen şair ve kuramcılarından sayılır.

1950’lerin başlarında gelişen İkinci Yeni hareketine katılmakla birlikte şiirde anlamsızlığı savunan görüşleri benimsemedi.

Cemal Süreya karşı çıktığı geleneğin diri değerlerinden yararlandı.

Şiirde bireysel davranırken toplumsal değerlere uzak düşmemeye çalıştı.

Şiirin “anayasaya aykırı” olduğunu, “doğanın ahlakı kovduğu yerde” ve “yasa dışı” olduğunu savundu.

Şiirini sözcüğe yaslayacak kadar seçici olan Cemal Süreya, ll. Yeni hareketinin en özgün imge dünyasına sahiptir.

İmgeleri merkezden çevreye doğru güçlü atılımlar yaparak genişlemekle kalmaz; merkeze doğru dönerek derinlik ve geometrik bir düzen de oluşturur.

Şiirin atardamarı erotizmdir. O güne kadar Türk edebiyatında kullanılmayan cinsel içerikli dize anlayışını okurlarla buluşturmuştur.

Toplumcu gerçekçi yönüyle de dikkati çeken şair, yaşadığı coğrafyanın şiirini yazmakta ısrar etmiştir. Bu coğrafyada Orta Doğu, ağırlıklı bir yer tutar.

Geleneğe karşı olmasına rağmen geleneği en güzel kullanan şairlerden biri oldu. Şiirde erotizmi canlandırırken toplumsal değerlere uzak düşmedi. Kendine özgü biçimi, şaşırtıcı görüşleri olan sanatçı yoğun imgelere yer verdi. İroniye kaçan diliyle çevresinde gördüklerini şiirleştirdi.

Denemelerinde soru cümlelerine sık yer vermesi, varlığa ve olaylara farklı bakış açısı ile göze çarpar.

Cinselliği öne çıkaran ilk şairlerimizdendir. Türkçeyi özenle kullanır, sözcüklere farklı anlamlar yüklese de anlatımı kapalı sayılmaz.

Bazılarını Osman Mazlum adıyla yazdığı düz yazıları da önemlidir.

Düz yazılarında sürekli yeni sorular sordu. Denemelerinde de başka sanatçılar. Özellikle şairler üzerinde durmayı yeğledi.

Cemal Süreya’nın şiiri, büyük bir göçün şiiridir. Bu göç, bireysel düzeyde gücünü şairin bilinçaltından alırken toplumsal düzeyde de Anadolu insanının kolektif bilinçaltı duygularından beslenir.

İlk kitabı Üvercinka ile ll.Yeni’nin öncülerinden olan sanatçı, şaşırtıcı eğretilemeler ve gerçeküstü imgelerle yeni bir şiir dili kurdu.

Üvercinka’da yer alan “Laleli’den dünyaya giden bir tramvaydayız” dizesi hem kendi hem de ll. Yeni şiirinin felselesini ortaya koyar.

Şiirlerinde cinsellik, umutsuzluk aşk, yalnızlık ana temalardır. Şiirin ideolojik bir aygıt olmasını onaylamaz. Şiirlerinde gülen düşünceye (humor) ağırlık verir.

Halk ve divan edebiyatının imkanlarından yararlanır.

Cemal Süreya tarihi her zaman arka fon olarak görmüş, dil konusuna da önem vermiştir. Dil konusundaki tutumunu “Türkçeden bir kıl kopar; içinde güneşler, dünyalar, ırmaklar vardır.” cümlesiyle ifade eder.

Şiir anlayışında folklor şiire düşman görüşünde olmasına rağmen şiirlerinde folklorik ögeleri kullanmıştır.

Papirüs dergisini çıkarmıştır. Bu dergi o dönem İkinci Yeni şiirinin önemli eserlerinin yayımlandığı bir kaynak görevini üstlenmiştir.

Şiir dışında deneme, mektup, antoloji türünde eserler de vermiştir.

Ölümünden sonra adına bir şiir ödülü düzenlenmiştir.

Cemal Süreya’nın eserleri

Şiir

Beni Öp Sonra Doğur Beni

Sevda Sözleri

Göçebe

Sıcak Nal

Güz Bittiği

Deneme-Eleştiri

Şapkam Dolu Çiçekle

Günübirlik

Uzat Saçların Frigya

Folklor Şiire Düşman

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Anonim Halk Edebiyatının Genel Özellikleri Hakkında En Detaylı Bilgiler

 

Ahmedi ya da İskendername yazarı olarak meşhur olan şair

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir