Ahmet Fakih yani Çarhname Kitabının Yazarı Hakkında Her Şey

Ahmet Fakih’in yaşamı, sanat anlayışı ve eserleri

Ahmet Fakih Anadolu sahası Türk edebiyatının ilk büyük ustalarındandır. Kendi döneminde Arapça ve Farsçanın yoğun etkilerine rağmen ulusal dili ile şiir yazmayı tercih etmiştir.

Türk edebiyatının öncülerinden olan Ahmet Fakih bazı kaynaklarda “Sultan Hoca Fakih” ismi ile de anılmaktadır.

Ahmet Fakih’in yaşamı

Yaşamı hakkında fazla bilgi olmasa da Ahmet Fakih’in Horasan’da doğduğu, Selçuklular zamanında Horasan’dan Anadolu’ya geldiği söylenir.

Yaşadığı dönemde yazılan dini eserlerde ismi “bir din ulusu” olarak geçmekte ve hayatında olağanüstü kerametler gösterdiğine dair bilgiler bulunmaktadır. Özellikle Eflâkî’nin “Menâkıbü’l- Ârifîn” adlı eserde yaşamı hakkında çok sayıda olay anlatılmaktadır.

Sanatçı Mevlana’nın babası Bahaeddin Veled’den fıkıh derslerini almıştır. Fıkıh konusundaki üstün bilgisinden dolayı da kendisine “fakih” denilmiştir.

Mevlevî tarikatına sıkı bağlı olduğu ve Mevlana’ya büyük hayranlık duyduğu belirtilmiştir. Mevlana’nın da kendisini her ortamda yücelttiği ve ona “ilmin denizi” lakabıyla seslendiği kaynaklarda geçmektedir.

Ahmet Fakih’in sanat anlayışı

Ahmet Fakih Anadolu’da ilk Türkçe şiir yazan sanatçılardan biridir. Yazdığı şiirlerde İslamiyet sonrası Türk edebiyatının biçim özelliklerini kullansa da dil bakımından Orta Asya Türkçesinin söyleyiş özelliklerine bağlıdır. Bu yönüyle bir geçiş dönemi sanatçısı olduğu söylenebilir.

Eserlerini daha çok halka dini konularda bilgi vermek maksadıyla yazan sanatçının teknik yönden kusurları olduğu söylenebilir. Ancak didaktik tarzda eser vermesine rağmen bulduğu mecazlar son derece başarılıdır.

Ahmet Fakih’in eserleri

Çarhnâme (Kaside)

Dünyanın geçiciliğini, dünya nimetlerine kapılmamak ve ahirete hazırlanmak gerektiğini dile getiren 100 beyitlik eserdir. Eser mefâ’îlün / mefâ’îlün / fe’ûlün kalıbı ile yazılmıştır.

Bu eserde pek çok yerde aruz hataları bulunmaktadır. Ancak bu teknik kusurlar eserin anlamsal gücünü gölgede bırakmaz. Çünkü bu eser sonraki  çağlarda pek çok yazara ilham kaynağı olacak kadar etkili olmuştur.

Çarhname Eski Anadolu Türkçesi denilen dil kolunun tüm özelliklerini yansıtır. Bu bakımdan üniversitelerdeki dil çalışmalarında üzerinde çalışılan temel kaynaklardan biri olmuştur.

Kitab-ı Evsaf-ı Mesacidi’ş Şerife

Kelime anlamı “Şerefli Mescitlerin Özellikleri”dir. Bu eserde Şam, Kudus, Mekke, Medine şehirlerini anlatır. Bu eser yazarın Hac görevini ifa ederken yaptığı gözlemlerini anlatır. Gezi yazısı ile anı türünün özelliklerini gösteren bu eser uzun yıllar okunmuş ve kutsal topraklar hakkında bilgi veren temel eserlerden biri kabul edilmiştir.

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatının Genel Özellikleri (Sözlü ve Yazılı Edebiyat)

 

Zati hem ünlü bir şair hem de ünlü bir falcı

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir