5 Soruda Dadaizm (Kuralsızlık) Edebi Akımı Hakkında Her Şey

Dadaizm akımı hakkında detaylı bilgiler

Dadaizm akımı edebiyat alanında ortaya çıkan ve başta tiyatro olmak üzere pek çok sanat dalını etkileyen önemli bir sanat anlayışıdır.

Dadaizm kavramı genellikle “kuralsızlık” ifadesi ile açıklanmakta ve bu akım hakkında her zaman birkaç cümlelik değerlendirmeler yeterli görülmektedir. Halbuki Dadaizm’in kendisine özgü bir sanat anlayışı ve dil bilinci vardır.

Aşağıda Dadaizm akımının detaylı biçimde anlaşılmasını sağlayacak 5 önemli maddeye yer verilmiştir.

İşte Dadaizm hakkında merak edilen her şey

Dadaizm akımının savunduğu temel görüş nedir?

Dadaizm aslında bir başkaldırı hareketidir ve dünyanın yanlış giden düzenine karşı çıkıştır. Ancak bu karşı çıkış siyasi görüşler yerine “edebiyatta ve sanatta varolan tüm düzeni reddetmek” biçiminde ifade edilir.

Kişiyi aklın tutsaklığından kurtarmak temel amaçlarıdır.

Gelenekleri yadsımak, yıkmak ve kuralsızlığı kural olarak benimsemek üzere kurulan bir akımdır.

Sanatı dil, ölçü, uyak, biçim ve anlam kaygılarından kurtarmak; sözcükleri bilinen anlamlar ve alışılmış kurallar dışında bir düzenle birleştirmek isterler.

Bu sanatçılar bir bakıma kuralsızlığı kural olarak benimsemişlerdir. 
Kelimeleri rasgele kullanarak şiir yazarlar hata “Dada” ismini bile sözcükten rastgele seçmişlerdir.

Dadaizm akımına ismini veren “dada” kelimesi Fransızca bir sözcük olup “tahtadan yapılmış oyuncak at” demektir.

Bu kelimeyi seçerken rastgele yüzlerce kelimeyi küçük kağıtlara yazarak büyük bir şapkanın içine atmışlar ve sonra şans oyunlarındaki gibi rastgele bir kelime seçmişlerdir. Seçilen kelime “dada” sözcüğü olmuş ve bu sözcük akımın ismi olmuştur.

Dadaizm akımı hangi şartlarda ortaya çıkmıştır?

Birinci Dünya Savaşı’nda yüz binlerce insanın ölmesi, insanların derin acılara gömülmesi ve mutsuzluğa sürüklenmesi; akla, mantığa ve ahlaka dayalı biçimde kurulduğu söylenen düzenlere karşı güvenin sarsılması, değer yargılarının alt üst olmasına yol açmıştır.

İşte Dadaizm, böyle bir ortamda savaş içinde doğdu; savaştan sonra Fransa’da etkinlik kazandı.

1916’da Romen asıllı İtalyan şair Tristan Tzara tarafından ortaya atılan görüşler doğrultusunda Dadaizm akımı kurulmuştur. Ancak bu akım ortaya çıkmadan önce de “anlamsızlığı ve kuralsızlığı temel ölçüt sayan” çeşitli sanat görüşlerine rastlandığını da belirtmek gerekir. Yani Dadaizm bu tarzdaki ilk sanat akımı değildir ancak kuralsızlığı sistemli olarak akım haline getiren ilk edebi topluluktur.

Hemen hemen bütün sanat akımları, milli veya evrensel birtakım sosyal, siyasi, ekonomik, kültürel, felsefi gelişme veya birikimlerin tesiri altında doğmuştur. Dadaizm de savaş koşullarının psikolojik ve sosyolojik yıkımının sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

Dadaizm akımının sanat anlayışı hakkında neler söylenebilir?

Yaşamdaki her şeye şüpheyle bakan Dadaistler hiçbir şeyin varlığına ve doğruluğuna inanmamışlardır. Bu bakımdan genç kitleler için umut vaat etmez. Aksine umutsuzluğu ve karamsarlığı öngörür. Halbuki kitleler umutlanacakları ve uğruna motive olacakları görüşlere yönelmek ister.

Bu sebepten ötürü Dadaizm akımı hiçbir zaman geniş bir takipçi kitlesi bulamamış ve sınırlı bir sanatçı topluluğunun sınırlarını aşamamıştır.

Dadaizm akımının dil özellikleri nelerdir?

Dadaist sanatçılar edebi eser verirken şu görüşlere dayanmışlardır:

  • Şiirde çok büyük ölçüde yeni ve şaşırtıcı imajlar kullanmak
  • Şiiri, serbest çağrışımlara dayandırmak
  • Şiirin şekline önem vermemek; her türlü şeklin olabilirliğini kabul etmek
  • İnsanları şaşırtmak ve eğlendirmek
  • Kelimeleri, bilinen anlamları dışında kullanmak 

Dadaistlerin bu görüşleri daha Sürrealizm ve Empresyonizm üzerinde de etkili olmuştur. Son dönem bazı sinema filmlerinde de Dadaizm akıma özgü niteliklere rastlanmaktadır.

Dadaizm akımının temsilcileri kimlerdir?

Dünya edebiyatında Dadaizm’in önemli temsilcileri

Tristan Tzara

Marcel Janco

Louis Aragon

Emmy Hennings

Richard Hülsenbeck

Paul Eluard

Jean Arp

Türk edebiyatında Dadaizmin’in temsilcileri

Mümtaz Zeki

Ercüment Bezhat Lav

Orhan Veli Kanık

Melih Cevdet Anday

 

Şu yazılar da ilginizi çekebilir

Anlatım Bozukluğu Detaylı Açıklamalar ve Bol Örnekler

 

Nurullah Ataç Öz Türkçe Anlayışının En Büyük Temsilcisidir!

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir